Döviz sepeti nedir, neden kullanılır?
Türk lirasının dövize karşı değerini tek bir kurla değil, dolar ve euronun karışımıyla izlemek daha dengeli bir resim verir. Piyasada en çok kullanılan ölçü, yarı dolar yarı euro sepetidir. Döviz sepeti hesaplama aracı, bu sepetin bugünkü TL değerini canlı kurlarla hesaplar. Ağırlıkları kendin değiştirebilir, örneğin ihracat yaptığın pazarlara göre yüzde 70 euro, yüzde 30 dolar gibi bir döviz sepeti hesaplama yapabilirsin.
Formül basittir: sepet = dolar ağırlığı × USD/TL + euro ağırlığı × EUR/TL. Kurlarda alış ve satışın ortalaması, yani orta kur kullanılır. Ağırlıkların toplamı yüzde 100 değilse araç onları otomatik olarak ölçekler. Karşılaştırma için önceki bir sepet değeri girersen değişimi yüzde olarak da görürsün.
Örnek: Dolar 40 TL, euro 46 TL olsun. Yarı yarıya sepet 0,5 × 40 + 0,5 × 46 = 43 TL eder. Bir ay önce sepet 40 TL idiyse TL sepete karşı yüzde 7,5 değer kaybetmiş demektir. Dolar ve euronun ayrı katkıları da tabloda gösterilir; hangisinin değişimi daha çok etkilediğini buradan izleyebilirsin.
Sepet, TCMB raporlarında ve ekonomi yorumlarında TL’nin genel değer kaybını anlatmak için sık kullanılır. İthalat ya da ihracat yapan işletmeler kendi döviz yapılarına göre ağırlık belirleyerek maliyet ve gelir risklerini daha gerçekçi takip edebilir. Kişisel birikimde de dolar ve euroyu karışık tutmak, tek bir kurdaki ani hareketin etkisini azaltır.
Tek bir dövizi çevirmek için döviz çeviriciye, euro/dolar paritesi gibi ilişkiler için çapraz kur aracına bakabilirsin. Ağırlıklı ortalamaları oranla paylaştırma aracıyla de kontrol edebilirsin. Kurlar sürekli değişir; gösterilen değer son güncellemeye aittir ve bilgilendirme amaçlıdır.