Bir radyoaktif numune saniyede kaç bozunma yapar?
Aktivite, bir numunedeki çekirdeklerin saniyede kaç kez bozunduğunu gösterir ve becquerel (Bq) ile ölçülür. Radyoaktif aktivite hesaplama aracında izotopu listeden seçersin ya da yarı ömür ve mol kütlesini kendin girersin; numune kütlesini ve geçen süreyi verince başlangıç aktivitesini GBq ve Ci olarak, süre sonundaki aktiviteyi, kalan oranı, kalan kütleyi ve bozunma sabitini görürsün.
Bağıntılar A = λN, λ = ln 2 ÷ t½ ve A(t) = A₀·e^(−λt)’dir. Örnek: 1 g radyum-226’nın yarı ömrü yaklaşık 1600 yıldır. Numunedeki çekirdek sayısından aktivite yaklaşık 36,6 GBq, yani 0,989 Ci bulunur; bu da Curie biriminin tarihsel olarak 1 g radyuma bağlanmasıyla uyumludur. 100 yıl sonra çekirdeklerin %95,8’i hâlâ bozunmamıştır ve aktivite 35,0 GBq’e düşer. Yarı ömür uzun olduğu için değişim yavaş ilerler.
Yarı ömür kısaldıkça aynı kütlede aktivite çok yükselir; kısa ömürlü izotoplar yoğun ışınım yayar ama çabuk tükenir. 1 Ci = 3,7 × 10¹⁰ Bq’dir. Araç zincirleme bozunmayı hesaba katmaz: radyum bozunurken oluşan kız çekirdekler de radyoaktiftir ve gerçek numunenin toplam aktivitesi daha yüksek olabilir. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; radyoaktif madde ile çalışırken güvenlik kararları için yetkili kuruluşların ölçüm ve limitlerini esas al.
Tıpta kullanılan izotopların aktivitesi MBq ve GBq düzeyindedir; doz hesabında hastaya verilecek miktar ve geçen süre bu aktiviteden çıkarılır.
Bozunma eğrisini görmek için radyoaktif bozunma hesaplama, yarı ömür problemleri için yarılanma süresi hesaplama ve yaş tayini için karbon 14 yaş tayini hesaplama araçlarını kullanabilirsin.