Kaç engelli işçi çalıştırman gerekiyor?
Belirli bir büyüklüğe ulaşan işyerleri, çalışanlarının bir kısmını engelli işçilerden oluşturmakla yükümlüdür. Engelli işçi çalıştırma zorunluluğu aracı, aynı il sınırındaki toplam işçi sayını ve şu an çalıştırdığın engelli sayısını alır; zorunlu kontenjanı, eksik kişi sayısını ve olası idari para cezasını gösterir. İnsan kaynakları planlaması yapan işverenler ve muhasebeciler bu hesabı her dönem kontrol eder.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesine göre 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri %3, kamu işverenleri %4 oranında engelli işçi çalıştırır. Kesirlerde yarım ve fazlası tama tamamlanır; işçi sayısı il bazında, işyerleri toplanarak bulunur. Kısmi süreli çalışanlar çalışma süreleriyle orantılı sayılır. Kanunun 101. maddesi, çalıştırılmayan her engelli ve her ay için idari para cezası öngörür; 1 Ocak 2026’dan itibaren bu tutar kişi ve ay başına 37.748 TL’dir.
Örnek: 120 işçili bir özel şirkette 120 × %3 = 3,6 olduğundan kontenjan 4 kişidir. Yalnızca bir engelli çalışan varsa üç kişi eksiktir; aylık ceza 113.244 TL, bir yılda 1.358.928 TL olur. 50 işçide bile kontenjan 1,5’ten 2’ye yuvarlanır.
Kontenjanın açık kalması halinde işveren, boş kalan pozisyon için İŞKUR’a talepte bulunmalıdır. Engelli çalışan için ödenen SGK işveren hissesinin bir kısmı hazine tarafından karşılandığından kontenjanı doldurmak çoğu zaman cezayı ödemekten daha ekonomiktir. Ceza tutarı her yıl yeniden değerleme oranında artar.
Engelli çalıştırmanın maliyetini işveren maliyeti aracıyla hesapla; engelli çalışanın vergi avantajını engelli vergi indirimi gösterir. Kişi başı toplam gider için çalışan başı maliyet aracına bak. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır.