Sayı tabanı dönüştürme nasıl yapılır?
Bilgisayarlar ikilik, renk kodları ve bellek adresleri onaltılık, Linux dosya izinleri sekizlik sistemle çalışır; kısa bağlantı ve kimlik üreten sistemler ise 36 tabanını tercih eder. Sayı tabanı dönüştürme aracı girdiğin sayıyı onluk (10), ikilik (2), sekizlik (8), onaltılık (16) ve 36 tabanı arasında çevirir. Sayı tabanı dönüştürme sonucunda bütün tabanlardaki karşılıklar aynı anda görünür; böylece taban çevirme ödevlerini ya da kodlama sırasında yaptığın hesapları kolayca kontrol edersin.
Onluktan başka bir tabana geçerken sayı, hedef tabana art arda bölünür ve kalanlar sondan başa doğru yazılır. Başka bir tabandan onluğa geçerken ise her basamak, tabanın basamak konumuna göre kuvvetiyle çarpılıp toplanır. Onaltılık sistemde 10 ile 15 arası A–F harfleriyle, 36 tabanında ise 10 ile 35 arası A–Z harfleriyle gösterilir.
Örnek: 255’i ikiliğe çevirmek için 2’ye böl: Kalanlar sırasıyla 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1 çıkar ve sonuç 11111111 olur. Aynı sayı sekizlikte 377 (3 × 64 + 7 × 8 + 7), onaltılıkta FF (15 × 16 + 15), 36 tabanında ise 73 (7 × 36 + 3) eder. Tersinden, onaltılık 1A sayısı 1 × 16 + 10 = 26’dır.
Kimler kullanır? Bilgisayar mühendisliği öğrencileri, gömülü sistem geliştiricileri, ağ yöneticileri ve sayısal elektronik dersi alan herkes bu dönüşüme sık ihtiyaç duyar.
Sık yapılan hata, kalanları ters sırada yazmayı unutmaktır. Ayrıca negatif sayıların bilgisayardaki gösterimi farklı kurallara dayanır; bunun için ikiye tümleyen hesaplama aracını kullanmalısın. Metni ikilik ya da onaltılık koda çevirmek için metin hex binary dönüştürücüsü, dosya izinlerini sekizlik değerle ayarlamak için chmod hesaplama aracı işine yarar. Bit düzeyinde işlemler için bitwise işlem hesaplama aracına da göz atabilirsin.