Katkı payı nedir?
Katkı payı, bir ürünün satış fiyatından değişken maliyetleri düştükten sonra kalan ve sabit giderleri karşılamaya, ardından kâra katkı yapan tutardır. Hangi ürünün işletmeye gerçekten para kazandırdığını görmek için en net göstergelerden biridir. Katkı payı hesaplama aracı birim satış fiyatını, birim değişken maliyeti, satış adedini ve sabit giderleri alır; birim katkı payını, katkı payı oranını, toplam katkı payını, net kârı ve başa baş adedini hesaplar.
Formüller: Birim katkı payı = satış fiyatı − birim değişken maliyet. Katkı payı oranı = birim katkı / satış fiyatı. Toplam katkı = birim katkı × satış adedi. Net kâr = toplam katkı − sabit giderler. Başa baş adedi = sabit giderler / birim katkı. Sabit ve değişken giderleri ayırmakta zorlanıyorsan gider dağıtımı hesaplaması yardımcı olur.
Örnek: Bir ürünü 250 TL’ye satıyorsun ve birim değişken maliyeti 150 TL. Birim katkı payı 100 TL, katkı payı oranı %40’tır. Ayda 3.000 adet satarsan toplam katkı 300.000 TL eder. Sabit giderlerin 220.000 TL ise net kâr 80.000 TL, başa baş adedi 2.200 olur. Yani 2.200’üncü satıştan sonraki her ürün doğrudan 100 TL kâr getirir.
İşletme yöneticileri, ürün yöneticileri ve maliyet muhasebesi öğrencileri bu analizi ürün karmasını belirlerken kullanır. Katkı payı düşük ürünler ciroyu şişirse de kârlılığı zayıflatabilir. İndirimin katkıyı nasıl erittiğini görmek için kampanya kârlılığı hesaplamasını, değişken maliyeti doğru bulmak için birim maliyet aracını kullan. Ayrıntılı başa baş analizi için başa baş noktası hesaplaması hedef kâr senaryolarını da gösterir. Sonuçlar karar desteği amaçlıdır; gerçek rakamlar dönem içinde değişebilir.