Kil pişince ne kadar küçülür?
Seramik çalışırken kil iki aşamada küçülür: önce kururken, sonra pişerken. Elinle 20 cm’lik bir vazo yaptığında fırından 17–18 cm çıkması bu yüzden şaşırtıcı değildir. Kil çekme payı hesaplama aracı, hedef ölçüne ulaşmak için ham (yaş) kili kaç cm yapman gerektiğini söyler ya da ham ölçüden pişmiş ölçüyü verir.
Formül: ham ölçü = hedef ölçü ÷ (1 − çekme oranı). Örnek: pişmiş ölçüsü 20 cm olacak bir parça için toplam çekme %12 ise ham ölçü 20 ÷ 0,88 = 22,73 cm’dir; çekme miktarı 2,73 cm eder. Çekme her yönde olduğundan hacim çok daha fazla küçülür: 1 − 0,88³ ≈ %31,9. Ters yönde hesap da aynıdır: 22,73 cm ham ölçü × 0,88 = 20 cm.
Çekme oranını tahmin etmek yerine ölçmek en sağlıklısıdır. Kilinden bir deneme çubuğu yap, üzerine 10 cm’lik bir çizgi çiz, kurut ve pişir; sonra ölçüp farkı yüzdeye çevir. Genel olarak stoneware kilde %10–14, porselende %13–16 aralığı görülür, ama bu yalnızca bir kılavuzdur; üretici ve pişirme sıcaklığı değeri değiştirir. Çekmeyi etkileyen etkenler arasında kilin su oranı, parçanın kalınlığı ve fırın sıcaklığı sayılabilir. Kalın parçalar daha yavaş kurur ve çatlama riski taşır. Çekme oranını girerken toplam değeri, yani kuruma ve pişme çekmesinin birleşimini kullan.
Kapak, tabak ve fincan gibi birbirine oturan parçalarda küçük bir hata bile uyum sorunu yaratır; hepsini aynı kil ve aynı çekme oranıyla hesapla. Ölçüleri inç ile cm arasında çevirmek için uzunluk dönüştürücü, kase hacmini bulmak için hacim hesaplama aracını kullanabilirsin. Çemberin alanı gerekirse alan hesaplama de işine yarar.