Tarlan dekar başına ne kadar kazandırıyor?
Hasat bittiğinde ambar dolu olsa da asıl soru, emeğin ve masrafın karşılığını alıp almadığındır. Dekar başı verim hesaplama aracı tarla alanını, toplam hasadı, satış fiyatını ve dekar başı masrafı birleştirerek verimi, brüt geliri, net kârı ve başabaş verimini gösterir. Dekar başı verim hesaplama sonucu, farklı tarlaları ya da farklı yılları aynı ölçüyle karşılaştırmana yardım eder.
Hesaplar sade aritmetiktir. Verim, toplam hasadın alana bölünmesiyle bulunur. Brüt gelir hasat ile fiyatın çarpımıdır; toplam masraf ise dekar başı masrafın alanla çarpılmasıyla çıkar. Net kâr gelirden masrafın düşülmesidir. Başabaş verimi, dekar başı masrafın satış fiyatına bölünmesiyle bulunur ve zarar etmemek için her dekardan en az ne kadar ürün alman gerektiğini söyler.
Örnek: 50 dekarlık bir buğday tarlasından 20 ton ürün kaldırdın, kilosunu 10 TL’den sattın ve dekar başı masrafın 3000 TL. Verim 400 kg/dekar, brüt gelir 200.000 TL, toplam masraf 150.000 TL olur. Net kâr 50.000 TL, dekar başına 1000 TL’dir. Başabaş verimi 300 kg/dekar çıkar; yani verim bunun altına düşseydi zarar ederdin.
- Masrafa tohum, gübre, ilaç, mazot ve işçiliği dahil et.
- Kendi emeğini ve arazi kirasını unutma.
- Fiyatı hasat dönemindeki gerçek satış fiyatıyla gir.
Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır ve destek ödemeleri ya da vergiler gibi kalemleri kendiliğinden içermez; bunları gelir ya da masraf olarak ekleyebilirsin. Masraf kalemlerini ayrıntılı dökmek için dekar başı maliyet ve kâr aracını kullan. Hasat kayıplarını hesaba katmak istersen hasat verimi hesabı var. Kâr oranını yüzde olarak görmek içinse kâr marjı hesaplama işine yarar.