Bir mera kaç hayvanı doyurabilir?
Aşırı otlatma, meranın bitki örtüsünü zayıflatır ve toprağı erozyona açık bırakır. Mera kapasitesi hesaplama aracı, otlak alanını, kuru madde verimini, kullanım oranını ve otlatma süresini alarak meranın kaç hayvan birimini taşıyabileceğini bulur. Sonuç büyükbaş hayvan birimi (BBHB) olarak ve seçtiğin türe göre baş sayısı olarak verilir.
Formül şöyledir: kapasite = (alan × verim × kullanım oranı) / (günlük tüketim × gün). BBHB, 450 kg ağırlığındaki bir sığıra karşılık gelir; koyun ve keçi yaklaşık 0,1 BBHB sayılır. Günlük tüketim canlı ağırlığın yaklaşık yüzde 2,5’i kadar kuru maddedir; 450 kg’lık hayvan için bu, günde 11,25 kg demektir.
Örnek: 100 hektarlık bir mera yılda hektar başına 1.500 kg kuru ot verir ve bunun yüzde 50’si otlatılabilir sayılır. Otlatılabilir yem 100 × 1.500 × 0,5 = 75.000 kg olur. Otlatma süresi 180 gün, günlük tüketim 11,25 kg ise kapasite 75.000 / (11,25 × 180) ≈ 37 BBHB bulunur. Bu, yaklaşık 370 koyuna ya da 37 büyükbaşa eşittir. Bir BBHB için 2,7 hektar gerekir.
Köylü, kooperatif ya da mera komisyonu üyesi olarak otlatma planı yapıyorsan bu hesap, ruhsatlı hayvan sayısını gerekçelendirmek için de işe yarar.
Verim yıldan yıla yağışa göre çok değişir; kurak yılda kapasiteyi düşürmek gerekir. Kullanım oranını yüzde 50 civarında tutmak, bitkinin yeniden sürmesine fırsat tanır. Otlatma süresini ve sayısını mevsime göre bölmek meranın ömrünü uzatır. Hayvan başına yem verimliliğini görmek için yem dönüşüm oranı aracına, tarla düzeyindeki verim için tarla verimi hesabına, hektar ve dekar dönüşümü için alan dönüştürücüye, işletme kârı için dekar başı maliyet ve kâr aracına bak.