Politika faizi geçmişi ne anlatır?
Kredi faizlerinden mevduat getirisine, döviz kurlarından konut piyasasına kadar pek çok fiyat, merkez bankasının belirlediği politika faizine göre şekillenir. Politika faizi geçmişi aracı, TCMB’nin güncel politika faizini, seçtiğin herhangi bir tarihte geçerli olan oranı, belirlediğin başlangıç yılından bu yana alınan karar sayısını, dönemin en yüksek ve en düşük faizini gösterir. Altındaki tabloda her Para Politikası Kurulu (PPK) kararının tarihi, yeni oranı ve bir önceki karara göre değişimi listelenir. Böylece sıkılaştırma ve gevşeme dönemlerinin ne kadar sürdüğünü de kolayca izlersin.
Politika faizi, TCMB’nin bir hafta vadeli repo ihale faiz oranıdır. Bankalar merkez bankasından bu oranla fonlandığı için kararlar kısa sürede piyasa faizlerine yansır. Tablodaki “değişim” sütunu, yüzde puan cinsindendir; yani faizin kaç puan artırıldığını ya da indirildiğini gösterir. PPK toplantıları yıl başında açıklanan bir takvime göre yapılır.
Örnek: Faiz %45’ten %42,5’e indirildiğinde değişim −2,5 puandır. Bunu yüzde olarak ifade edersen indirim 2,5 ÷ 45 ≈ %5,56 olur. Haberlerde “250 baz puan indirim” denmesi de aynı anlama gelir; 100 baz puan bir yüzde puana eşittir. Seçtiğin tarih iki karar arasında kalıyorsa o tarihte geçerli olan, bir önceki kararla belirlenmiş orandır.
Tarihçeyi yorumlarken faizin tek başına değil enflasyonla birlikte değerlendirilmesi gerekir; reel faiz, politika faizinin enflasyondan arındırılmış halidir. Tablodaki geçmiş kararları resmi işlemlerde TCMB duyurularıyla doğrulamalısın; sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır.
Puan ve yüzde farkını kendi örneklerinle denemek için yüzde puan farkı hesaplama aracını kullanabilirsin. Faiz kararlarının birikimine etkisini görmek için mevduat getirisi hesaplama, aynı dönemin fiyat artışlarını görmek için TÜFE ÜFE tablosu uygun tamamlayıcılardır.