Aylık oranın yıllık karşılığı neden tek değil?
Kredi ilanlarında genellikle “aylık %3” gibi bir oran görürsün, mevduat ve tahvilde ise yıllık oran konuşulur. İkisini kıyaslamak için aylık faizi yıllık faize çevirme işlemi gerekir; ama bunun iki farklı cevabı vardır. Araç, girdiğin oranın basit (nominal), bileşik (efektif) ve günlük basit karşılığını aynı anda gösterir.
Basit karşılıkta aylık oran 12 ile çarpılır. Bileşik karşılıkta ise faizin her ay anaparaya eklendiği varsayılır: Yıllık efektif = (1 + aylık)12 − 1. Ters yönde yıllık efektiften aylık orana geçmek için (1 + yıllık)1/12 − 1 kullanılır. Günlük basit oran yıllık nominalin 365’e bölünmesiyle bulunur.
Örnek: Aylık %3 faizin basit yıllık karşılığı %36’dır. Bileşik karşılık ise 1,0312 − 1 ≈ %42,58 eder. Yani aylık %3 ile çekilen bir kredinin bir yıllık gerçek maliyeti, ilk bakışta sanıldığı gibi %36 değil, yaklaşık %42,6’dır.
Sık yapılan hata, yıllık efektif oranı 12’ye bölüp aylık oran sanmaktır; bu, gerçek aylık oranı olduğundan yüksek gösterir. Ayrıca kredilerde KKDF ve BSMV gibi vergiler oranın üzerine eklenir, bu yüzden toplam maliyeti ayrıca kontrol etmelisin. Araç, aylık oranı yıllığa çevirdiği gibi yıllık oranı da aylığa çevirebilir; bu sayede mevduat teklifini kredi teklifiyle aynı birimde kıyaslayabilirsin. Kısa vadeli işlemlerde günlük basit oran da faydalıdır.
Bileşik sıklığı aylık dışında olan oranlar için nominal efektif faiz dönüştürücüyü, vergiler dahil gerçek maliyet için kredi yıllık maliyet oranı aracını kullan. Oranın enflasyon karşısındaki durumunu görmek istersen enflasyon hesaplama sayfasına da bakabilirsin.