Efektif faiz oranı
Kısa tanım
Faizin yıl içinde birden fazla kez anaparaya eklenmesi hesaba katıldığında ortaya çıkan gerçek yıllık faiz oranıdır.
Diğer adları: Efektif faiz, Etkin faiz oranı, Gerçek yıllık faiz
Bankanın ilanında gördüğün yıllık oran çoğu zaman nominal orandır; yani faizin yıl içinde kaç kez işlediğini hesaba katmaz. Efektif faiz oranı ise faizin faize eklenmesini de içine alarak paranın bir yılda gerçekte ne kadar büyüdüğünü gösterir.
Formül
Yıllık nominal oran r, yılda bileşikleşme sayısı m ise:
Efektif oran = (1 + r / m)^m − 1
Örnek: Yıllık nominal faiz %48, faiz her ay işliyor. Aylık oran %4 olur ve (1,04)^12 − 1 ≈ 0,6010 sonucu çıkar. Kâğıt üzerinde %48 görünen oran, aylık bileşikleşmeyle yaklaşık %60,10 etkiye dönüşür. Bu dönüşümü kendi rakamlarınla nominal ve efektif faiz arasında yapabilirsin.
Nerede karşına çıkar?
- Kredi kartı ve kredilerde aylık verilen oranın yıllık karşılığını anlamada,
- Farklı vade yapısındaki mevduat tekliflerini aynı ölçüye getirmede,
- Yatırım getirilerini karşılaştırırken.
Bankalar kredilerde ayrıca yıllık maliyet oranı da açıklar. Bu oran efektif faize ek olarak dosya masrafı, sigorta ve vergiler gibi kalemleri de kapsar; bu yüzden ikisi aynı şey değildir. Toplam maliyeti görmek için kredinin yıllık maliyet oranını ayrıca hesaplamak gerekir.
Dikkat edilecek noktalar
Aylık oranı 12 ile çarpmak yalnızca nominal oranı verir; gerçek etkiyi görmek için mutlaka bileşik formülü kullan. Bileşikleşme sıklığı arttıkça efektif oran yükselir, ancak bu artış giderek küçülür ve sürekli bileşikleşmede e^r − 1 sınırına yaklaşır. Aylık ve yıllık oranlar arasında hızlı geçiş için yıllık-aylık faiz dönüştürücüsü de işini görür.