Vade

Bir senedin üzerinde yazan ödeme günü, bir kredinin son taksit tarihi ya da mevduatın bozulmadan bekleyeceği süre: hepsi vade kavramının farklı yüzleridir. Kelime hem bir tarihi (vade tarihi) hem de iki tarih arasındaki süreyi (32 gün vadeli, 12 ay vadeli gibi) anlatmak için kullanılır.

Vade nasıl hesaplanır?

Vade tarihi, başlangıç tarihine anlaşılan gün ya da ay sayısı eklenerek bulunur. 15 Mart'ta düzenlenen 60 gün vadeli bir çekin ödeme günü 14 Mayıs'tır: Mart'ta kalan 16 gün, Nisan'ın 30 günü ve Mayıs'ın 14 günü toplam 60 eder. Gün hesabı yaparken başlangıç gününün sayılıp sayılmadığı sözleşmeden sözleşmeye değişebilir; bu yüzden tarihi elle saymak yerine vade tarihini hesaplayan araçla kontrol etmek hata riskini azaltır.

Ortalama vade

Birden fazla senet ya da fatura tek bir tarihte kapatılmak istendiğinde ortalama vade kullanılır. Her tutar kendi gün sayısıyla çarpılır, çarpımlar toplanıp toplam tutara bölünür. Örneğin 10.000 TL'lik 30 günlük ve 20.000 TL'lik 60 günlük iki alacağın ortalama vadesi (10.000×30 + 20.000×60) / 30.000 = 50 gündür. Ticarette cari hesap mutabakatı ve çek dökümleri bu yöntemle yapılır; ortalama vade hesaplama aracı bu toplamı senet senet yapar.

Nerede karşına çıkar?

• Vadeli mevduat ve kredi sözleşmelerinde
• Çek, senet ve faturalı satışlarda
• Tahvil, bono ve vadeli işlem sözleşmelerinde

Vade uzadıkça paranın zaman değeri devreye girer: geç ödenen tutar için genellikle vade farkı ya da faiz istenir. Vade tarihi hafta sonuna veya resmi tatile denk geliyorsa ödemenin ilk iş gününe kayıp kaymayacağını sözleşmeden kontrol etmen gerekir.