Vücut kitle indeksi
Kısa tanım
Kilonun boyun karesine bölünmesiyle bulunan ve yetişkinlerde kilonun boya göre uygun aralıkta olup olmadığını gösteren tarama ölçüsüdür.
Diğer adları: VKİ, Beden kitle indeksi, BMI
Doktor kontrolünde ya da spor salonunda ilk sorulan iki şey boyun ve kilondur; çünkü bu ikisinden tek bir sayı çıkar: vücut kitle indeksi. 19. yüzyılda Belçikalı istatistikçi Adolphe Quetelet tarafından geliştirilen ölçü, bugün Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) obezite sınıflandırmasının temelidir.
Formül ve örnek
VKİ = Kilo (kg) / Boy² (m²)
1,75 m boyunda ve 70 kg ağırlığındaki biri için VKİ = 70 / (1,75 × 1,75) = 70 / 3,0625 ≈ 22,9 kg/m²'dir. Aynı boyda 85 kg olsaydı değer 27,8'e çıkardı. Kendi değerini vücut kitle endeksi hesaplama aracıyla saniyeler içinde bulabilirsin.
DSÖ sınıflandırması (yetişkin)
- 18,5'in altı: zayıf
- 18,5 – 24,9: normal
- 25 – 29,9: fazla kilolu
- 30 – 34,9: 1. derece obez
- 35 – 39,9: 2. derece obez
- 40 ve üzeri: 3. derece (morbid) obez
Sınırları
VKİ kas ile yağı ayırt etmez. Kaslı bir sporcu “fazla kilolu” görünebilir; kas kütlesi azalmış yaşlı birinde ise normal VKİ, yüksek yağ oranını gizleyebilir. Yağın nerede biriktiğini de göstermez; karın çevresindeki yağ, kalça ve bacaktakine göre daha yüksek sağlık riski taşır. Bu nedenle VKİ'yi bel çevresi ve vücut yağ oranı ölçümüyle birlikte yorumlamak daha doğrudur.
Çocuklarda farklı değerlendirilir
2–18 yaş arasında yetişkin sınırları kullanılmaz. Çocuğun VKİ'si yaşına ve cinsiyetine göre büyüme eğrilerindeki persentil ile karşılaştırılır; örneğin 95. persentilin üzeri obezite olarak kabul edilir. Bunun için çocuk VKİ persentili hesabı kullanılır. VKİ bir tanı değil, tarama aracıdır; sonuç seni endişelendiriyorsa bir sağlık profesyoneline danışmalısın.