Üre
Kısa tanım
Proteinlerin yıkımı sonucu karaciğerde oluşan ve böbreklerle atılan azotlu bir atık maddedir; kandaki düzeyi rutin biyokimya tahlillerinde ölçülür.
Diğer adları: Kan üresi, Üre azotu
Vücut proteinleri ve besinlerle alınan proteinler parçalanırken açığa çıkan amonyak zehirli bir maddedir. Karaciğer bu amonyağı daha zararsız olan üreye dönüştürür, üre de kanla taşınıp böbreklerden idrarla atılır. Bu yüzden kandaki üre düzeyi hem protein metabolizması hem de böbreklerin süzme işlevi hakkında fikir veren bir laboratuvar parametresidir.
Üre ve BUN farkı
Türkiye'de birçok laboratuvar sonucu "üre" olarak, bazıları ise ABD'de yaygın olan "kan üre azotu" (BUN) olarak verir. BUN yalnızca üre molekülündeki azotun ağırlığını ölçer. Dönüşüm: BUN (mg/dL) = üre (mg/dL) × 0,467, tersine üre = BUN × 2,14. Uluslararası birime çevirmek için üre (mmol/L) = üre (mg/dL) / 6,006 kullanılır.
Örnek: Tahlilde üre 36 mg/dL görünüyorsa BUN karşılığı yaklaşık 16,8 mg/dL, mmol/L karşılığı ise yaklaşık 6,0'dır. Bu dönüşümleri laboratuvar değeri birim dönüştürücüsüyle hızlıca yapabilirsin.
Düzeyi etkileyen etkenler
Referans aralığı laboratuvara, yaşa ve kullanılan yönteme göre değişir; sonuç kâğıdındaki aralık esas alınmalıdır. Yüksek proteinli beslenme, yetersiz sıvı alımı, yoğun egzersiz ve bazı ilaçlar üreyi yükseltebilir; düşük proteinli beslenme ve gebelik düşürebilir. Bu nedenle üre tek başına yorumlanmaz; genellikle kreatinin ile birlikte değerlendirilir ve böbrek fonksiyonu için kreatinin klirensi gibi daha özgül ölçümlere bakılır. Klirensin nasıl hesaplandığını kreatinin klirensi hesaplamasında görebilirsin.
Protein alımının üreyi nasıl etkilediğini anlamak için günlük ihtiyacı günlük protein ihtiyacı hesabıyla karşılaştırabilirsin. Bu bilgiler genel eğitim amaçlıdır; tahlil sonucunun değerlendirilmesi için hekimine danışmalısın.