Uluslararası ticari terimler

İstanbul'daki bir ihracatçı Hamburg'daki alıcıya mal sattığında birçok soru doğar: Navlunu kim ödeyecek? Sigortayı kim yaptıracak? Mal yolda hasar görürse zarar kime ait? Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) Incoterms kuralları bu soruları üç harfli kısaltmalarla standart hâle getirir. Güncel sürüm Incoterms 2020'dir.

11 kural

Her türlü taşıma için: EXW (iş yerinde teslim), FCA (taşıyıcıya teslim), CPT (taşıma ücreti ödenmiş), CIP (taşıma ve sigorta ödenmiş), DAP (belirlenen yerde teslim), DPU (boşaltılmış olarak teslim), DDP (gümrük vergileri ödenmiş teslim). Yalnızca deniz ve iç su yolu için: FAS, FOB (gemide teslim), CFR (masraflar ve navlun), CIF (masraflar, sigorta ve navlun).

EXW'de satıcının yükümlülüğü en az, DDP'de en fazladır. Önemli bir ayrıntı: CFR ve CIF'te navlunu satıcı öder, ama risk mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.

Maliyet örneği

Mal bedeli 50.000 dolar (EXW), fabrikadan limana nakliye ve ihracat işlemleri 1.500 dolar ise FOB değeri 51.500 dolardır. Deniz navlunu 3.200 dolar eklenince CFR 54.700 dolar, CIF için sigorta primi (örneğin CIF değerinin %110'u üzerinden %0,3 oranla yaklaşık 181 dolar) eklenince CIF yaklaşık 54.881 dolar olur. Bu zinciri Incoterms maliyet hesaplamasıyla çıkarabilirsin; koli ve paletlerin hacimsel ağırlığını desi hesabıyla bulmak navlun teklifini değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Gümrük ve vergi

Türkiye'de ithalatta gümrük vergisi ve KDV matrahı genellikle CIF kıymet esas alınarak hesaplanır; FOB alımda navlun ve sigorta matraha eklenir. Tahmini vergileri gümrük vergisi hesaplamasında görebilirsin. Incoterms mülkiyetin devrini ya da ödeme şeklini düzenlemez; bunlar satış sözleşmesinde ayrıca yazılmalıdır.