Temerrüt faizi

Bir borcun vadesi geçtiği halde ödenmezse borçlu hukuki olarak temerrüde, yani gecikmeye düşer. Alacaklının bu gecikme yüzünden uğradığı zararın asgari karşılığı olarak işleyen faize temerrüt faizi denir. Türk Borçlar Kanunu'nun 120. maddesi ile 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun bu konudaki temel düzenlemelerdir.

Adi ve ticari işlerde oran

• Adi işler: Taraflar oran belirlememişse kanuni faiz oranı uygulanır.
• Ticari işler: 3095 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranı esas alınır ve bu oran yılda iki kez güncellenir.
• Sözleşmeyle belirlenen oran: Taraflar daha yüksek bir oran kararlaştırabilir; tüketici işlemlerinde ise sınırlamalar vardır.

Güncel oranlar araçlarda kullanılır; ticari alacaklar için ticari temerrüt faizi hesaplama, adi alacaklar için yasal faiz hesaplama aracına bakabilirsin.

Nasıl hesaplanır?

Temerrüt faizi genellikle basit faiz olarak gün esasına göre işler: Faiz = Anapara × Yıllık oran × Gün / 365. Örneğin 500.000 TL'lik bir fatura alacağı 90 gün gecikmiş ve uygulanacak yıllık oran %40 olsun: 500.000 × 0,40 × 90 / 365 = 49.315,07 TL temerrüt faizi doğar. Oran dönem içinde değişmişse her alt dönem kendi oranıyla ayrı hesaplanıp toplanır.

Temerrüt ne zaman başlar?

Vadesi belli borçlarda vade gününün geçmesiyle borçlu kendiliğinden temerrüde düşer. Vadesi belirsiz borçlarda ise alacaklının ihtar çekmesi ya da icra takibi başlatması gerekir. Bu yüzden faiz başlangıç tarihi, hesaplamanın en çok tartışılan kalemidir.

Karıştırılan kavramlar

Kamu alacaklarında gecikme zammı ve vergi borçlarında gecikme faizi farklı kanunlara dayanır; temerrüt faizi ise özel hukuk ilişkilerindeki para borçlarına uygulanır.