Altın ayarı
Kısa tanım
Altın ayarı, bir altın alaşımındaki saf altın oranını gösteren ölçüdür; 24 ayar saf altını, 14 ayar ise yaklaşık yüzde 58,5 saflığı ifade eder.
Diğer adları: Ayar, Milyem, Karat (altın)
Saf altın çok yumuşaktır; takı ya da sikke olarak kullanılabilmesi için bakır, gümüş gibi metallerle karıştırılır. Karışımın içindeki saf altının oranını belirten ölçüye altın ayarı denir. Kuyumcu vitrinindeki 22, 18 ve 14 rakamları bu ayarları gösterir.
Ayar ve milyem
Ayar sisteminde saf altın 24 kabul edilir; yani her ayar 1/24 saflık demektir. Milyem ise binde kaç birimin altın olduğunu gösterir:
Saflık = Ayar / 24
Milyem ≈ Ayar / 24 × 1000
- 24 ayar: yaklaşık 995–999 milyem (pratikte saf)
- 22 ayar: 916 milyem; Cumhuriyet altını, çeyrek ve bilezikte yaygın
- 18 ayar: 750 milyem; pırlantalı takılarda sık kullanılır
- 14 ayar: 585 milyem; günlük takılarda dayanıklılık için tercih edilir
- 8 ayar: 333 milyem
14 ayar için 14/24 = 0,5833 çıkar; damgada ise 585 kullanılır, çünkü standart milyem değerleri biraz yukarı yuvarlanmıştır.
Örnek
10 gramlık 14 ayar bir kolyede yaklaşık 10 × 0,585 = 5,85 gram saf altın bulunur. Aynı ağırlıktaki 22 ayar bilezikte bu miktar 9,16 gramdır. İki takının değerini kıyaslarken gram yerine saf altın miktarına bakmak gerekir. Bu dönüşümü altın ayarı dönüştürücüsüyle yapabilir, güncel fiyatla değerini ayar altın hesaplayıcısında görebilirsin.
Karat ile farkı
İngilizcede altın saflığı için kullanılan karat ile değerli taşların ağırlık birimi olan carat (0,2 gram) Türkçede aynı kelimeyle anılır ama farklı şeylerdir. Pırlantada karat ağırlığı, altında ayarı anlatır.
Alırken dikkat
Takıların üzerindeki milyem damgasını kontrol et ve faturada ayarın yazılı olduğundan emin ol. Bozdururken işçilik ücreti geri alınmaz; değer yalnızca saf altın içeriği ve günlük fiyat üzerinden hesaplanır.