Rayiç bedel

Ev ya da arsa alım satımında tapuda karşına iki fiyat çıkabilir: el sıkıştığın gerçek satış fiyatı ve belediyenin kayıtlarındaki değer. Halk arasında rayiç bedel denen bu ikinci değer, taşınmazın emlak vergisi değerine dayanır ve vergi ile harç hesaplarında alt sınır işlevi görür.

Nasıl belirlenir?

Arsa ve araziler için cadde ve sokak bazında asgari metrekare birim değerleri takdir komisyonlarınca belirlenir. Binalar için ise yapı sınıfına göre ilan edilen metrekare inşaat maliyetleri, aşınma payı ve arsa payı birlikte dikkate alınır. Genel takdir dönemleri arasındaki yıllarda değerler, mevzuatta öngörülen oranlarla güncellenir. Taşınmazının değerini belediyeden ya da e-Devlet üzerinden öğrenebilirsin.

Nerelerde kullanılır?

• Emlak vergisi: Vergi, emlak vergisi değeri üzerinden hesaplanır. Emlak vergisi aracı bu değeri kullanır.
• Tapu harcı: Tapuda beyan edilen satış bedeli, emlak vergisi değerinin altında olamaz. Harç, beyan edilen bedel ile bu değerden hangisi yüksekse onun üzerinden alınır.
• Veraset ve intikal: Miras ve bağışla geçen taşınmazlarda değer tespitinde de bu değer esas alınır.

Örnek

Emlak vergisi değeri 1.200.000 TL olan bir daire gerçekte 4.000.000 TL'ye satılıyor olsun. Tapuda beyan edilebilecek en düşük bedel 1.200.000 TL'dir; ancak gerçek bedelin altında beyan, vergi ziyaı doğurabilir ve ileride ceza riski oluşturur. Doğru harç tutarını görmek için tapu harcı aracına gerçek satış bedelini girmen önerilir; güncel harç oranı araçta uygulanır.

Piyasa değeriyle karıştırma

Rayiç bedel taşınmazın gerçekte kaça satılabileceğini göstermez. Konutun piyasa değerini tahmin etmek için benzer ilanlarla karşılaştırma yapan emsal karşılaştırmalı değerleme ya da bankaların yaptırdığı ekspertiz raporu daha anlamlı bir göstergedir. "Rayiç" sözcüğü kasko ve araç satışlarında ise aracın piyasa değeri anlamında kullanılır; bağlamına dikkat etmek gerekir.