Katma değer vergisi

Bir market fişinin altına baktığında gördüğün "KDV" satırı, Türkiye'de devletin en büyük gelir kalemlerinden birinin izidir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ile 1985'ten beri uygulanan bu vergi, mal veya hizmetin üretimden satışa kadar her el değiştirdiği aşamada eklenen değeri vergilendirir.

İşleyiş mantığı

Satıcı, sattığı ürün için müşteriden KDV tahsil eder (hesaplanan KDV). Kendisi de alım yaparken tedarikçisine KDV öder (indirilecek KDV). Ay sonunda ikisinin farkını vergi dairesine yatırır. Böylece vergi zincir boyunca parça parça toplanır ve gerçek yükü son tüketici taşır.

Hesaplama formülleri

• KDV hariç tutardan dahil tutara: Dahil = Hariç × (1 + oran)
• KDV dahil tutardan hariç tutara: Hariç = Dahil ÷ (1 + oran)
• KDV tutarı: Dahil − Hariç

Örnek: %20 oran varsayımıyla 1.000 TL'lik bir hizmetin KDV dahil bedeli 1.200 TL'dir. Tersine, 1.200 TL'lik fişten KDV'yi ayırmak için 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL bulunur; vergi 200 TL'dir. Sık yapılan hata, dahil tutarın %20'sini alıp 240 TL bulmaktır; bu yanlıştır çünkü oran dahil tutara değil, matraha uygulanır.

Türkiye'de genel oranın yanında temel gıda, bazı konut teslimleri ve belirli hizmetler için indirimli oranlar vardır. Oranlar zaman zaman Cumhurbaşkanı kararıyla değiştiğinden KDV hesaplama aracı güncel oranlarla çalışır. Konut alımında metrekare ve bölgeye göre oran değişebildiği için konut KDV oranını ayrıca kontrol etmek gerekir.

ÖTV ve gelir vergisinden farkı

KDV harcamadan alınan genel bir vergidir; ÖTV ise yalnızca akaryakıt, otomobil, tütün gibi belirli ürünlere eklenen özel bir vergidir ve KDV matrahına dahil edilir. Gelir vergisi ise kazancı vergilendirir. Faturada KDV ayrı gösterilir; perakende fişlerde ise fiyatın içinde yer alır.