Maktu harç

Devletin sunduğu belirli hizmetler karşılığında alınan paralara harç denir: pasaport çıkarmak, ehliyet almak, dava açmak, tapu işlemi yapmak gibi. Harçlar hesaplanış biçimine göre ikiye ayrılır. Değeri ne olursa olsun aynı tutarda alınan harç maktu harçtır; işlemin değerine belirli bir oranın uygulanmasıyla bulunan harç ise nispi harçtır.

Örnekler

• Maktu: Pasaport, sürücü belgesi, kimlik kartı, değeri belli olmayan davalarda karar harcı, bazı noter işlemleri.
• Nispi: Tapu harcı (satış bedeli üzerinden binde oran), değeri belli davalarda karar ve ilam harcı, ipotek harcı.

Örnek: 10 yıllık pasaport harcı herkes için aynıdır; ama 3 milyon TL'lik bir evin tapu harcı, 1,5 milyon TL'lik bir evinkinin iki katıdır. Güncel tutarları pasaport harcı ve ehliyet harcı hesaplamalarında görebilirsin. Davalarda hem maktu başvurma harcı hem de nispi karar harcı bir arada bulunabilir; bunun için dava harcı hesaplamasına bakabilirsin.

Maktu harçlar nasıl güncellenir?

Enflasyon karşısında erimemesi için maktu harçlar her yıl başında Vergi Usul Kanunu'na göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Bazı yıllarda Cumhurbaşkanı kararıyla farklı artışlar da yapılabilir. Örnek: Bir harç 1.000 TL ve yeniden değerleme oranı %25 ise ertesi yıl 1.250 TL olur (kanundaki yuvarlama kurallarıyla birlikte). Yılın oranını yeniden değerleme oranı hesaplamasında görebilirsin.

Maktu kavramı vergide de kullanılır: akaryakıttaki ÖTV litre başına sabit tutar olduğu için maktu, otomobildeki ÖTV ise fiyata oran olarak uygulandığı için nispidir. Maktu tutarlı bir vergi, fiyatlar yükseldikçe ürünün içindeki vergi payını göreli olarak azaltır. Bu bilgiler genel niteliktedir.