Molar kütle

Bir mol su 18 gram, bir mol karbondioksit 44 gram gelir. Aynı sayıda tanecik içeren bu iki miktar arasındaki fark, maddelerin molar kütlesinden kaynaklanır.

Nasıl hesaplanır?

Periyodik tablodaki atom kütleleri, ilgili elementin 1 molünün gram cinsinden kütlesine eşittir. Bir bileşiğin molar kütlesi, formüldeki her atomun atom kütlesi ile adedinin çarpımlarının toplamıdır.

• Su (H₂O): 2 × 1,008 + 16,00 ≈ 18,02 g/mol
• Karbondioksit (CO₂): 12,01 + 2 × 16,00 ≈ 44,01 g/mol
• Sülfürik asit (H₂SO₄): 2 × 1,008 + 32,07 + 4 × 16,00 ≈ 98,09 g/mol

Ne işe yarar?

Molar kütle, kütle ile mol arasındaki köprüdür: n = m / M. Bir tepkimede 2 mol suya ihtiyacın varsa 2 × 18,02 ≈ 36 gram su tartarsın. Çözelti hazırlarken, ilaç dozu hesaplarken ve yakıt yanma denklemlerinde bu dönüşüm sürekli kullanılır.

Molekül ağırlığı ile ilişkisi

Gündelik dilde "molekül ağırlığı" ve "mol kütlesi" çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Teknik olarak molekül kütlesi tek bir molekülün kütlesidir ve dalton (Da) ya da atomik kütle birimiyle ifade edilir; molar kütle ise 1 molün gram cinsinden kütlesidir. Sayısal değerleri aynıdır: bir su molekülü yaklaşık 18 Da, bir mol su yaklaşık 18 g'dır. Biyokimyada protein büyüklükleri bu yüzden kilodalton (kDa) ile verilir.

Dikkat edilecek noktalar

Hidrat bileşiklerde kristal suyu da hesaba katılmalıdır: CuSO₄·5H₂O'nun molar kütlesi yaklaşık 249,7 g/mol iken susuz CuSO₄ yaklaşık 159,6 g/mol'dür. Ayrıca kaynaklara göre atom kütlelerinin ondalık basamakları küçük farklar gösterebilir; hassas çalışmalarda aynı tabloyu kullanmalısın.

Formülü yazarak molar kütleyi molar kütle hesaplama aracında bulabilir, sonucu mol sayısına çevirmek için mol hesaplayıcısını kullanabilirsin. DNA ve proteinler için molekül ağırlığı aracı da vardır.