Su sertliği

Çaydanlığın dibinde biriken beyaz tabaka, duş başlığında tıkanan delikler ve sabunun bir türlü köpürmemesi aynı nedene dayanır: su sertliği. Yer altından geçen su, kireçtaşı ve dolomit gibi kayaçlardan kalsiyum ve magnezyum çözer; bu iyonlar ısındığında kireç olarak çöker.

Nasıl ifade edilir?

Farklı ülkeler farklı birimler kullanır; hepsi kalsiyum karbonat eşdeğerine dayanır:

• CaCO₃ olarak mg/L (ppm)
• Fransız sertliği: 1 °fH = 10 mg/L CaCO₃
• Alman sertliği: 1 °dH ≈ 17,85 mg/L CaCO₃

Analiz raporunda iyonlar ayrı verilmişse toplam sertlik CaCO₃ = 2,497 × Ca + 4,118 × Mg (mg/L) ile bulunur.

Örnek

Bir şebeke suyunda 80 mg/L kalsiyum ve 24 mg/L magnezyum ölçülsün. Toplam sertlik 2,497 × 80 + 4,118 × 24 ≈ 199,8 + 98,8 = 298,6 mg/L CaCO₃ olur. Bu yaklaşık 29,9 °fH veya 16,7 °dH eder. USGS sınıflamasında 180 mg/L üzeri "çok sert" kabul edildiğinden bu su çok serttir. Kendi analiz sonucunu yorumlamak için su sertliği hesaplama aracını kullanabilirsin.

Geçici ve kalıcı sertlik

Bikarbonatlarla bağlı sertlik kaynatıldığında kireç olarak çöker; buna geçici sertlik denir. Sülfat ve klorürlerle bağlı olan kısım kaynatmayla gitmez ve kalıcı sertlik olarak adlandırılır.

Sağlık ve ev kullanımı

Sert su sağlık açısından genellikle zararlı kabul edilmez; hatta kalsiyum ve magnezyum alımına küçük bir katkı sağlar. Sorun daha çok teknik taraftadır: kombi eşanjöründe, termosifonda ve çamaşır makinesinde kireçlenme enerji tüketimini artırır ve ömrü kısaltır. Bulaşık makinelerinin tuz ayarı ve deterjan dozları genellikle sertlik derecesine göre belirlenir. Ev tipi yumuşatıcılar iyon değişimiyle kalsiyum ve magnezyumu sodyumla değiştirir. Akvaryum sularında da bu değer önemlidir; hacim ve dozaj için akvaryum hacmi aracı yardımcı olur.