pH
Kısa tanım
pH, bir çözeltinin asitlik ya da bazlığını gösteren ölçektir; hidrojen iyonu derişiminin eksi logaritmasıdır ve 25 °C'de 7 nötr kabul edilir.
Diğer adları: pH değeri, Hidrojen gücü, Asitlik derecesi
Limon suyu, kahve, deniz suyu ve çamaşır suyu arasındaki temel kimyasal fark tek bir sayıyla özetlenebilir: pH. Ölçek genellikle 0 ile 14 arasında düşünülür; 7'nin altı asidik, üstü bazik (alkali), 25 °C'de tam 7 ise nötrdür.
Tanım ve formül
pH = −log₁₀[H⁺]
Burada [H⁺], çözeltideki hidrojen (hidronyum) iyonu derişimidir ve mol/L cinsindendir. Logaritmik olduğu için pH'taki 1 birimlik azalma asitliğin 10 kat arttığı anlamına gelir. pH 3 olan bir çözelti, pH 5 olandan 100 kat daha fazla H⁺ içerir.
Örnek
0,001 M hidroklorik asit çözeltisinde asit tamamen iyonlaştığı için [H⁺] = 10⁻³ M olur ve pH = 3 bulunur. Aynı sıcaklıkta pH + pOH = 14 bağıntısı geçerlidir, yani bu çözeltinin pOH değeri 11'dir. Zayıf asitlerde iyonlaşma kısmi olduğundan hesap asitlik sabiti (Ka) ile yapılır; bu tür sorular için pH hesaplama aracı iyi bir başlangıçtır.
Günlük hayatta pH
- İnsan kanının pH'ı dar bir aralıkta, yaklaşık 7,35–7,45 arasında tutulur.
- Tarımda toprak pH'ı bitkinin besin alımını belirler; asidik topraklar kireçlenerek düzeltilir.
- Havuz ve akvaryum suyunda pH dengesi dezenfeksiyon ve canlı sağlığı için takip edilir.
- Kozmetikte cilt dostu ürünler genellikle hafif asidik pH'ta formüle edilir.
Dikkat edilecekler
pH sıcaklığa bağlıdır; nötr nokta yalnızca 25 °C'de tam 7'dir. Çok derişik asit ve bazlarda değer 0'ın altına ya da 14'ün üstüne çıkabilir. pH'ı sabit tutmak gereken deneylerde tampon çözelti hesabı kullanılır. Bahçende toprak asitliğini düzeltmek istiyorsan toprak kireçleme aracı gereken kireç miktarını tahmin etmene yardım eder.