Prime esas kazanç

Bordrondaki SGK kesintisi brüt maaşının tamamı üzerinden mi hesaplanıyor? Çoğu zaman evet, ama her zaman değil. Primlerin üzerinden hesaplandığı tutara prime esas kazanç (PEK) denir ve hangi ödemelerin buna girdiği 5510 sayılı Kanun'da düzenlenir.

Neler dahil, neler hariç?

• Dahil: Brüt ücret, prim, ikramiye, fazla mesai ücreti ve benzeri ödemeler.
• Belirli sınırlar içinde hariç: Yemek yardımı, aile ve çocuk yardımı gibi bazı sosyal ödemeler.
• Hariç: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi tazminatlar.

Taban ve tavan

Prime esas kazancın alt sınırı asgari ücrettir; daha düşük ücret alan biri için bile primler asgari ücret üzerinden hesaplanır. Üst sınır (tavan) ise asgari ücretin kanunda belirlenen katıdır; tavanın üzerindeki kazanç için prim kesilmez. Güncel taban ve tavan değerleri prime esas kazanç tavanı aracında kullanılır.

Örnek

Aylık brüt kazancın 40.000 TL ve bu tutar taban ile tavan arasında olsun. İşçi payı genel olarak %14 SGK ve %1 işsizlik sigortası primidir; toplam 40.000 × 0,15 = 6.000 TL maaşından kesilir. İşveren payı ayrıca hesaplanır ve teşviklerle azalabilir. Brütten nete tüm kesintileri görmek için brütten nete maaş aracını kullanabilirsin.

Neden önemli?

Prime esas kazanç yalnızca bugünkü kesintiyi değil, gelecekteki haklarını da belirler. Emekli aylığı, rapor parası, işsizlik ödeneği ve analık ödeneği bu kazanç üzerinden hesaplanır. Gerçek ücretin düşük gösterilmesi bugün daha az prim ödenmesini sağlasa da emeklilikte ve hastalık dönemlerinde daha düşük ödenek demektir. Örneğin rapor parası son dönemdeki prime esas kazançlardan türetilen günlük kazanca göre ödenir.