Işık şiddeti
Kısa tanım
Bir ışık kaynağının belirli bir yöndeki parlaklığını ifade eden fotometrik büyüklüktür; SI birimi kandeladır (cd).
Diğer adları: Kandela, Işık yoğunluğu
Bir el fenerinin dar ışık huzmesi ile aynı güçteki bir ampulün odaya yaydığı ışık arasındaki farkı anlatmak için tek bir "parlaklık" sayısı yetmez. Fotometride üç temel büyüklük kullanılır ve karıştırılmaları en sık yapılan hatadır.
Üç kavram
- Işık akısı (lümen, lm): Kaynağın tüm yönlere yaydığı toplam görünür ışık miktarı. Lamba kutularında yazan değer budur.
- Işık şiddeti (kandela, cd): Belirli bir yöndeki ışık yoğunluğu; birim katı açıya düşen ışık akısı (1 cd = 1 lm/sr). Spot ve fenerlerin "ne kadar uzağa vurduğunu" belirler.
- Aydınlık düzeyi (lüks, lx): Bir yüzeye metrekare başına düşen ışık akısı (1 lx = 1 lm/m²). Masa ya da çalışma alanının ne kadar aydınlık olduğunu anlatır.
Kandela ile lüks arasındaki ilişki
Noktasal bir kaynaktan d mesafedeki ve ışığa dik yüzeydeki aydınlık: E = I / d² (ters kare yasası). Örnek: 1.000 cd şiddetinde bir spot 2 metre uzaktaki tezgâhı 1.000 / 4 = 250 lüks aydınlatır; mesafe 4 metreye çıkarsa aydınlık 62,5 lükse düşer. Hesabı ters kare yasası hesaplamasıyla yapabilirsin.
Aynı lümende bir lamba, ışığı dar bir açıya topluyorsa merkezde çok yüksek kandela değerine ulaşır; geniş açılı bir ampul ise daha düşük şiddetle her yöne yayar. Birimler arası dönüşümleri ışık birimi dönüştürücüsünde görebilirsin.
Pratik bilgiler
Ofis masaları için genellikle 300-500 lüks, ince işler için daha yüksek değerler önerilir. Bir mumun ışık şiddeti kabaca 1 kandeladır; birimin adı da buradan gelir. Eski akkor ampullerden LED'e geçerken watt yerine lümene bakmak gerekir; tasarrufu LED dönüşüm tasarrufu hesabıyla görebilirsin.