Frekans
Kısa tanım
Periyodik olarak tekrarlanan bir olayın birim zamandaki tekrar sayısıdır; SI birimi hertz (Hz), yani saniyedeki tekrar sayısıdır.
Diğer adları: Sıklık, Titreşim sayısı
Bir salıncağın saniyede kaç kez gidip geldiği, bir hoparlör zarının saniyede kaç kez titreştiği ya da şebeke akımının yönünü saniyede kaç kez değiştirdiği aynı büyüklükle ölçülür: frekans.
Periyotla ilişkisi
Bir tam salınımın süresine periyot (T) denir. Frekans ve periyot birbirinin tersidir:
f = 1 / T
Türkiye'deki elektrik şebekesi 50 Hz'dir; yani bir periyot 1 / 50 = 0,02 saniye sürer. Hz, kHz, MHz ve GHz gibi birimler arasında geçiş için frekans dönüştürücüsünü kullanabilirsin.
Dalga boyu ile ilişkisi
Dalgalarda yayılma hızı, frekans ve dalga boyu arasında v = λ × f bağıntısı vardır. Radyo dalgaları ışık hızıyla (yaklaşık 3 × 10⁸ m/s) yayıldığı için 100 MHz'lik bir FM yayınının dalga boyu 3 × 10⁸ / 10⁸ = 3 m olur. Ses havada yaklaşık 343 m/s hızla ilerlediğinden 440 Hz'lik bir sesin dalga boyu yaklaşık 78 cm'dir. Bu hesapları dalga boyu ve frekans aracında yapabilirsin.
Gündelik hayattan örnekler
- Ses: İnsan kulağı yaklaşık 20 Hz ile 20 kHz arasını duyar. Müzikte la notasının standart frekansı 440 Hz'dir ve bir oktav yükselmek frekansı ikiye katlar.
- İşlemciler: GHz cinsinden saat frekansı, saniyedeki milyarlarca döngüyü ifade eder.
- Kablosuz ağlar: Wi-Fi 2,4 GHz ve 5 GHz bantlarında çalışır.
Karıştırılan kavramlar
Açısal frekans (ω) radyan cinsindendir ve ω = 2πf ile hesaplanır. İstatistikte "frekans" ise bir değerin veri setinde kaç kez geçtiği anlamına gelir; aynı kelime farklı bir kavramı anlatır. Frekans arttıkça foton enerjisi de artar; bu yüzden morötesi ışık görünür ışıktan daha enerjiklidir.