Damga vergisi

Bir kira sözleşmesi imzaladığında, ihaleye girdiğinde ya da maaş bordron hazırlandığında devreye giren vergi, işlemin kendisinden değil kâğıttan doğar. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na göre vergiye konu olan, üzerinde imza bulunan ve ispat aracı olarak kullanılabilen belgelerdir.

İki hesaplama türü

• Nispi vergi: kâğıtta yazan tutar üzerinden binde oranlarla hesaplanır. Sözleşmeler, ücret ödemeleri ve taahhütnameler bu gruptadır.
• Maktu vergi: tutardan bağımsız, kâğıdın türüne göre sabit bir bedel alınır. Bazı beyanname ve bilanço türleri buna örnektir.

Nispi vergide bir kâğıt için alınabilecek azami tutar sınırı da vardır. Oranlar ve sınırlar kanuna ekli tabloda yer alır ve dönem dönem güncellenir; güncel değerler ilgili araçta kullanılır.

Örnek mantık

Varsayımsal olarak binde 9 oran uygulanan, aylık 20.000 TL bedelli ve 12 ay süreli bir sözleşme düşün. Matrah sözleşmenin toplam bedelidir: 20.000 × 12 = 240.000 TL. Vergi 240.000 × 0,009 = 2.160 TL olur. Süresi belirsiz sözleşmelerde matrahın nasıl belirleneceğine dair özel kurallar bulunur.

Kim öder?

Kâğıdı imzalayanlar vergiden müteselsilen sorumludur. Taraflar aralarında kimin ödeyeceğini kararlaştırabilir, ama bu idareye karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Ücretlerde ise işveren vergiyi keser ve muhtasar beyanname ile öder.

Dikkat edilecek noktalar

• Aynı sözleşmenin birden fazla nüshası varsa, nüsha sayısının vergiye etkisini kontrol et.
• Bazı kâğıtlar istisnadır; konut kira sözleşmeleri, belirli kredi işlemleri ve asgari ücrete isabet eden kısım gibi istisnalar dönemsel olarak değişebilir.
• Vergi ödenmemiş kâğıt geçersiz olmaz, ama ceza ve gecikme faiziyle karşılaşılır.

Belge türü ve tutara göre vergiyi damga vergisi hesaplama aracında bulabilir, bordroda vergi kesintilerinin tamamını görmek için de gelir vergisi hesaplamaya bakabilirsin.