Düğüm
Kısa tanım
Saatte bir deniz mili (1.852 metre) yol almaya karşılık gelen ve denizcilik ile havacılıkta kullanılan hız birimidir.
Diğer adları: Knot, Deniz mili/saat, kn
Gemiler ve uçaklar hızlarını kilometre/saat yerine düğüm (knot) ile ifade eder. Bir düğüm saatte bir deniz mili, yani saatte 1.852 metre demektir. Adı, eski gemicilerin hız ölçmek için kullandığı düğümlü iple tutulan tahta parçasından (parakete) gelir: belirli sürede eldeki ipten kaç düğümün denize aktığı sayılırdı.
Dönüşümler
- 1 düğüm = 1,852 km/sa ≈ 0,514 m/s ≈ 1,151 mil/sa (kara mili)
- 10 düğüm ≈ 18,5 km/sa; 20 düğüm ≈ 37 km/sa
- Pratik zihinden hesap: düğümü 2 ile çarpıp biraz eksiltirsen km/sa'e yaklaşırsın.
Örnek: Yolcu uçağının seyir hızı 470 düğüm ise bu yaklaşık 870 km/sa'tir. 15 düğümle giden bir yat 60 deniz millik bir mesafeyi 4 saatte alır. Hızları hız dönüştürücüsüyle, mesafe ve süreyi deniz mili seyir süresi hesaplamasıyla çevirebilirsin.
Neden deniz mili?
Deniz mili, Dünya'nın meridyen boyunca bir yay dakikasına (1/60 derece) karşılık gelen uzunluğa dayanır. Bu sayede haritada enlem ölçeğinden doğrudan mesafe okunabilir: 1 derece enlem farkı yaklaşık 60 deniz milidir. Bu kolaylık, açık denizde ve havada navigasyonu basitleştirir.
Rüzgâr ve akıntı
Meteorolojide rüzgâr hızları da sıklıkla düğümle verilir; Beaufort ölçeğinde 34-40 düğüm "fırtına" (8 kuvvetinde) sayılır. Uçak ya da tekne hızına rüzgâr ve akıntı eklenince yere göre gerçek hız ve rota değişir; havacılıktaki düzeltmeyi rüzgâr düzeltme açısı hesabında görebilirsin. Gösterge hızı ile yere göre hız arasındaki bu farkı karıştırmamak gerekir.