Direnç

Aynı pil bir kalın bakır telden yüksek, ince ve uzun bir nikel-krom telden ise çok daha düşük akım geçirir. Aradaki farkı belirleyen özellik dirençtir. Hem bir malzemenin özelliğini hem de devrelerde akımı sınırlamak için kullanılan elektronik parçayı (rezistör) anlatır.

Ohm kanunu

R = V / I

12 V'luk bir kaynağa bağlanan ve 0,5 A akım çeken bir elemanın direnci 12 / 0,5 = 24 Ω'dur. Harcanan güç P = V × I = I² × R olduğundan bu eleman 6 W ısı üretir.

Malzeme ve geometri

R = ρ × L / A

ρ özdirenç, L uzunluk, A kesit alanıdır. Bakırın özdirenci yaklaşık 1,68 × 10⁻⁸ Ω·m'dir. 100 m uzunluğunda, 2,5 mm² kesitli bir bakır kablonun direnci 1,68 × 10⁻⁸ × 100 / 2,5 × 10⁻⁶ ≈ 0,67 Ω olur. Uzun hatlarda gerilim düşümü bu dirençten kaynaklanır. Metallerde direnç sıcaklıkla artar.

Seri ve paralel bağlama

• Seri: R = R₁ + R₂ + … 100 Ω ve 200 Ω seri bağlanırsa 300 Ω olur.
• Paralel: 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + … Aynı iki direnç paralel bağlanırsa 100 × 200 / 300 ≈ 66,7 Ω olur. Paralel bağlantının toplamı her zaman en küçük dirençten de küçüktür.

Rezistör seçerken

• Değer, gövdedeki renk bantlarıyla ya da SMD parçalarda sayısal kodla yazılır.
• Tolerans (%1, %5 gibi) gerçek değerin ne kadar sapabileceğini gösterir.
• Güç değeri (1/4 W, 1/2 W) aşılırsa parça ısınıp bozulur.

Empedanstan farkı

Alternatif akım devrelerinde kondansatör ve bobinler de akıma karşı koyar; bu etkilerle birlikte toplam karşı koyuşa empedans denir. Saf dirençte empedans, direnç değerine eşittir.

Devredeki eşdeğer değeri bulmak için seri paralel direnç aracını, parçanın üzerindeki bantları okumak için de direnç renk kodu hesaplamayı kullanabilirsin.