Tavan fiyat

Borsa İstanbul'da bir hisse bir günde sınırsızca yükselip düşemez. Günlük fiyat hareketine bir üst ve bir alt sınır konur; üst sınıra tavan fiyat, alt sınıra taban fiyat denir. Halk arasında 'hisse tavan oldu' sözü, fiyatın gün içinde bu üst sınıra dayandığını anlatır.

Nasıl hesaplanır?

Hesaplamanın çıkış noktası baz fiyattır; genellikle bir önceki günün kapanış fiyatı ya da ağırlıklı ortalama fiyatıdır. Pay piyasasında işleyiş esaslarına göre fiyat limitleri baz fiyatın belirli bir yüzdesi kadar yukarı ve aşağı açılır; uzun süredir uygulanan oran %10'dur ve güncel değer araçta kullanılır. Sonuç, hissenin fiyat adımına göre yuvarlanır: tavan aşağıya, taban yukarıya.

Örnek: Baz fiyat 40,00 TL ise tavan 40 × 1,10 = 44,00 TL, taban 40 × 0,90 = 36,00 TL olur.

Ardışık tavanlar

Bir hisse art arda tavan olursa her gün yeni baz fiyat bir önceki tavandır; artış bileşik işler. Beş gün üst üste tavan olan bir hissenin toplam artışı %50 değil, 1,10⁵ − 1 ≈ %61,05 olur. 40 TL'lik hisse beşinci günün sonunda yaklaşık 64,42 TL'ye ulaşır (yuvarlamalar sonucu biraz değiştirebilir). Bu seriyi gün gün tavan taban fiyat hesaplama aracında görebilirsin.

Tavan olmanın anlamı

• Tavanda alıcı kuyruğu: Tavan fiyattan çok sayıda alım emri bekler, satıcı azdır; emrin gerçekleşmeyebilir.
• Tavan bozma: Satıcıların artmasıyla fiyatın tavandan aşağı inmesidir.
• Halka arzlar: Yeni işlem görmeye başlayan hisselerde ardışık tavanlar sık görülür; lot hesabı için halka arz lot hesaplama aracına bakabilirsin.

Dikkat edilecek noktalar

Sermaye artırımı ya da temettü sonrası baz fiyat düzeltilir; bu günlerde tavan ve taban hesabı düzeltilmiş baz üzerinden yapılır. Bazı pazarlarda ve özel durumlarda farklı limitler uygulanabilir. Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında da benzer günlük fiyat limitleri vardır, ancak oranlar sözleşmeye göre değişir.