Beta katsayısı

Borsa endeksi %10 yükseldiğinde bazı hisseler %15 yükselir, bazıları ise yalnızca %5 kıpırdar. Bu farkı sayıya döken ölçü beta katsayısıdır. Beta, bir varlığın piyasayla birlikte ne ölçüde hareket ettiğini, yani çeşitlendirmeyle yok edilemeyen sistematik riskini gösterir.

Nasıl hesaplanır?

β = Kovaryans(Hisse getirisi, Piyasa getirisi) / Varyans(Piyasa getirisi)

Hesap için genellikle 2 ile 5 yıllık haftalık ya da aylık getiriler kullanılır; piyasa olarak Türkiye'de çoğunlukla BIST 100 endeksi alınır. Kendi fiyat serilerinle hesap yapmak için beta katsayısı hesaplama aracını kullanabilirsin.

Değerler ne anlatır?

• β = 1: Hisse ortalamada piyasayla aynı oranda hareket eder.
• β > 1: Daha oynaktır. Beta 1,3 ise piyasa %10 yükseldiğinde hisse ortalama %13 yükselme eğilimindedir, düşüşte de benzer biçimde daha sert düşer.
• 0 < β < 1: Piyasadan daha sakin hareket eder; gıda ve elektrik dağıtımı gibi savunmacı sektörlerde sık görülür.
• β < 0: Piyasayla ters yönde hareket eder; nadir görülür.

CAPM ile ilişkisi

Beta, sermaye varlıklarını fiyatlama modelinin temel girdisidir: Beklenen getiri = Risksiz faiz + β × (Piyasa getirisi − Risksiz faiz). Risksiz faiz %30, beklenen piyasa getirisi %40 ve beta 1,2 ise beklenen getiri 30 + 1,2 × 10 = %42 olur. Bu hesabı CAPM beklenen getiri sayfasında yapabilirsin.

Dikkat edilecekler

Beta geçmiş veriden hesaplanır ve şirketin yapısı değiştikçe değişir. Seçilen dönem ve veri sıklığı sonucu etkiler. Ayrıca beta yalnızca piyasaya bağlı riski ölçer; şirkete özgü riskleri ve toplam oynaklığı tek başına göstermez.