Çap

Boru alırken, bisiklet jantı seçerken ya da pizza boyutlarını karşılaştırırken karşına çıkan ölçü genelde çaptır. Çünkü dairesel bir nesnede ölçülmesi en kolay uzunluk, bir kenardan merkezden geçerek karşı kenara uzanan çizgidir.

Temel ilişkiler

• d = 2r (çap, yarıçapın iki katı)
• Çevre: Ç = π × d
• Alan: A = π × d² / 4
• Küre hacmi: V = π × d³ / 6

Örnek: pizza karşılaştırması

30 cm çaplı bir pizzanın alanı π × 30² / 4 ≈ 706,9 cm², 40 cm çaplınınki ise π × 40² / 4 ≈ 1.256,6 cm²'dir. Çap yalnızca yüzde 33 artarken alan yaklaşık 1,78 kat büyür; çünkü alan çapın karesiyle orantılıdır. Fiyat karşılaştırması yaparken bu fark gözden kaçmamalı.

Teknik kullanımlar

Tesisatta boru ölçüleri inç ya da DN (nominal çap) olarak verilir. DN gerçek iç veya dış çapla birebir aynı olmayabilir; bir standart adlandırmadır. Bu yüzden bağlantı parçası alırken dış çap ve et kalınlığına da bakmak gerekir. Akışkanın geçtiği kesit alanı iç çaptan hesaplanır ve debi doğrudan bu alana bağlıdır.

Sık yapılan hatalar

• Formülde yarıçap yerine çap kullanmak: alan dört kat büyük çıkar.
• İnç ile santimetreyi karıştırmak: 1 inç = 2,54 cm'dir.
• Elips gibi yuvarlak ama dairesel olmayan şekillerde tek bir çaptan söz etmek; elipste büyük ve küçük eksen ayrı ölçülür.

Çaptan alan ve çevreyi bulmak için daire alan ve çevre hesaplama aracını, tesisat ölçülerini birbirine çevirmek için de boru çapı dönüştürücüyü kullanabilirsin.