Çalışma süresi

Bordrodaki fazla mesai kalemi, öğle arası, gece vardiyası… Hepsinin hesabı çalışma süresinin doğru tanımlanmasıyla başlar. 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi çalışanlar için genel kural, haftalık çalışma süresinin en çok 45 saat olmasıdır.

Temel kurallar

• Haftalık 45 saat, aksi kararlaştırılmamışsa haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür.
• Tarafların anlaşmasıyla süre günlere farklı dağıtılabilir; ancak günlük çalışma 11 saati aşamaz.
• Gece çalışmaları (20.00 – 06.00 arası) kural olarak 7,5 saati geçemez.
• Denkleştirme uygulamasında belirli bir dönem içindeki ortalama haftalık süre 45 saati aşmamalıdır.

Ara dinlenmesi

Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Günlük çalışma 4 saat veya daha kısaysa 15 dakika, 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadarsa yarım saat, 7,5 saatten fazlaysa 1 saat ara verilmesi gerekir.

Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma

Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödenir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, bu süreyi aşıp 45 saate kadar olan kısım fazla sürelerle çalışma sayılır ve yüzde 25 zamla ödenir. Fazla çalışmanın yıllık toplamı 270 saati geçemez.

Örnek

Bir hafta 50 saat çalışan ve saat ücreti 200 TL olan işçinin 5 saati fazla çalışmadır. Bu saatlerin ücreti 200 × 1,5 × 5 = 1.500 TL olur. Çalışan isterse fazla çalışma karşılığında her saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman da kullanabilir.

Dikkat

Bazı işlerde (sağlık kuralları gereği günde 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işler gibi) daha kısa süreler uygulanır. Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesindeki hükümleri de kontrol etmelisin.

Ek saatlerin karşılığını fazla mesai ücreti aracıyla, gece vardiyası zammını da gece çalışması zammı hesaplamayla bulabilirsin.