Asgari ücret

Bir iş yeri, tam zamanlı çalışan bir işçiye kanunla belirlenmiş bir tutarın altında ücret ödeyemez. Bu alt sınıra asgari ücret denir. Türkiye'de milyonlarca çalışanın maaşı doğrudan bu rakama bağlıdır; ayrıca birçok ödeme, ceza ve sosyal güvenlik hesabı da asgari ücret üzerinden yapılır.

Nasıl belirlenir?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 39. maddesine göre asgari ücret, işçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından en geç iki yılda bir belirlenir; uygulamada son yıllarda daha sık güncelleme yapılmıştır. Komisyon kararı Resmi Gazete'de yayımlanır ve brüt tutar olarak ilan edilir.

Brütten nete

Asgari ücretli bir çalışanın eline geçen tutar, brüt ücretten şu kesintiler düşülerek bulunur:

• SGK işçi primi: yüzde 14
• İşsizlik sigortası işçi payı: yüzde 1
• Gelir vergisi ve damga vergisi: 2022'den bu yana ücretin asgari ücrete isabet eden kısmı bu vergilerden istisnadır.

Bu nedenle asgari ücretlinin net ücreti, brüt tutarın yaklaşık yüzde 85'idir. İşveren ise brüt ücretin üzerine kendi SGK ve işsizlik payını öder. Güncel brüt, net ve işveren maliyeti rakamları asgari ücret hesaplayıcısında kullanılır.

Asgari ücret neleri etkiler?

• SGK prime esas kazanç alt sınırı (taban) asgari ücrete eşittir.
• Asgari ücretin üzerindeki maaşlarda da asgari ücret kadar kısım vergiden istisna tutulur; bu yüzden brütten nete maaş hesabında bu istisna ayrıca görünür.
• Borçlanma bedelleri, bazı idari para cezaları ve sosyal yardımlar asgari ücrete endekslidir.

Dikkat edilecekler

Asgari ücret tam zamanlı çalışma için belirlenir; kısmi süreli çalışmada çalışılan süreye göre orantılanır. 16 yaşından küçükler için ayrı tarife uygulaması bir süredir kaldırılmıştır. Döviz ya da altın karşılığıyla kıyaslamak istersen asgari ücretin döviz ve altın karşılığı aracına bakabilirsin.