İskonto

Elinde üç ay sonra tahsil edilecek 10.000 TL'lik bir senet var ama paraya bugün ihtiyacın var. Bankaya ya da faktoring şirketine senedi verip bugün daha düşük bir tutar alırsın. Aradaki fark iskontodur; işlemin kendisine de senet kırdırma denir.

Dış iskonto ve iç iskonto

Ticari hayatta iki yöntem kullanılır. A senedin nominal değeri, n yıllık faiz oranı (yüzde), t gün sayısı olmak üzere:

• Dış (ticari) iskonto: D = A × n × t / 36000. İndirim nominal değer üzerinden hesaplanır; uygulamada en yaygın olanıdır.
• İç (hakiki) iskonto: D = A × n × t / (36000 + n × t). İndirim, bugünkü değer üzerinden hesaplanır; matematiksel olarak daha adildir.

Örnek

10.000 TL nominal değerli, vadesine 90 gün kalan senet yıllık %40 ile kırdırılıyor. Dış iskonto 10.000 × 40 × 90 / 36.000 = 1.000 TL, ele geçen 9.000 TL olur. İç iskontoda 36.000.000 / 39.600 ≈ 909,09 TL indirim yapılır, ele 9.090,91 TL geçer. Dış iskonto her zaman iç iskontodan büyüktür; aradaki fark vade ve oran yükseldikçe açılır. İki yöntemi yan yana iç ve dış iskonto hesaplayıcısında karşılaştırabilirsin.

Nerede karşına çıkar?

Çek ve senet kırdırmada, faktoring işlemlerinde, hazine bonosu fiyatlamasında ve finansal tablolarda alacakların reeskontunda kullanılır. Gerçek bir senet için masraf ve vergileri de ekleyen hesabı çek senet iskonto aracında yapabilirsin. Satıcıların erken ödemeye tanıdığı yüzdelik indirim de aynı adla anılır ama o bir ticari pazarlıktır, faiz hesabı değildir.

Faizle karıştırma

Faiz bugünkü paranın gelecekteki değerini büyütür; iskonto ise gelecekteki paranın bugünkü değerini küçültür. %40 ile dış iskontoda alıcının fiilen kazandığı oran, 9.000 TL'ye 1.000 TL getiri olduğu için yıllık %44,4'tür.