Nominal faiz
Kısa tanım
Bileşik etki ve enflasyon hesaba katılmadan, yıllık bazda ilan edilen faiz oranıdır; dönem faizinin yıl içindeki dönem sayısıyla çarpılmasıyla elde edilir.
Diğer adları: Nominal faiz oranı, Yıllık nominal faiz
"Yıllık %48 faiz" ifadesi iki farklı şeyi gizleyebilir: faizin yıl içinde kaç kez anaparaya eklendiği ve enflasyonun bu kazancın ne kadarını erittiği. Bu iki etkiden arındırılmış, ilan edilen çıplak orana nominal faiz denir.
Efektif faizle ilişkisi
Faiz yıl içinde m kez işletiliyorsa gerçek yıllık maliyet ya da getiri efektif faizle ölçülür:
Efektif faiz = (1 + Nominal faiz / m)ᵐ − 1
Yıllık nominal %48, aylık işletilirse aylık oran %4 olur. Efektif faiz (1,04)¹² − 1 = %60,10'dur. Yani her ay faiz anaparaya eklendiğinde, yıl sonunda 100 TL 148 TL değil yaklaşık 160,10 TL olur. İki oran arasında geçiş yapmak için nominal efektif faiz dönüştürücüsünü kullanabilirsin.
Reel faizle farkı
Nominal faiz paranın sayısal artışını anlatır; satın alma gücünü değil. Enflasyondan arındırılmış getiri Fisher bağıntısıyla bulunur: (1 + nominal) / (1 + enflasyon) − 1. %48 nominal faiz alırken enflasyon %50 ise reel faiz yaklaşık −%1,3'tür.
Türkiye'de nerede karşına çıkar?
- Kredi ve kart faizleri genellikle aylık oran olarak ilan edilir; yıllık nominal oran bunun 12 katıdır.
- Mevduatta ilan edilen yıllık oran nominaldir; vade sonunda yenilenirse etkin getiri daha yüksek olur.
- Kredilerde gerçek maliyeti görmek için masraf ve vergileri de içeren yıllık maliyet oranına bakmak gerekir.
Aylık ve yıllık oranlar arasında basit çarpma ile bileşik dönüşümü karıştırmamak için yıllık aylık faiz dönüştürücüsü pratik bir kontroldür.