Bileşik faiz

Einstein'a atfedilen "dünyanın sekizinci harikası" sözü büyük ihtimalle uydurmadır, ama arkasındaki fikir doğrudur: bileşik faizde para yalnızca anapara üzerinden değil, daha önce kazandığı faiz üzerinden de kazanmaya devam eder. Böylece birikim düz bir çizgiyle değil, giderek dikleşen bir eğriyle büyür.

Formülü

Temel bağıntı: Gelecek değer = Anapara × (1 + r)^n. Burada r dönem faiz oranı, n dönem sayısıdır. Yıllık oran aylık işletiliyorsa r = yıllık oran / 12, n = ay sayısı alınır.

Örnek: 100.000 TL aylık %3 faizle 12 ay boyunca her ay yeniden değerlendirilirse 100.000 × 1,03^12 ≈ 142.576 TL olur. Aynı oranla basit faiz uygulansaydı tutar 136.000 TL'de kalırdı. Aradaki yaklaşık 6.576 TL, faizin faizidir. Farklı senaryoları bileşik faiz hesaplayıcısında deneyebilirsin.

Nerelerde karşına çıkar?

• Vadesi dolunca faiziyle birlikte yenilenen mevduat hesapları.
• Kredi kartı borcunda ödenmeyen faizin borca eklenmesi.
• Fon, BES ve hisse yatırımlarının uzun vadeli getiri hesapları.
• Enflasyonun yıllara yayılan birikimli etkisi.

Sık yapılan hatalar

Aylık %3 ile yıllık %36 aynı şey değildir: aylık %3'ün yıllık bileşik karşılığı yaklaşık %42,6'dır. Kredi tekliflerinde ve mevduat ilanlarında oranın hangi döneme ait olduğunu ve kaç kez işletildiğini mutlaka kontrol et. Bir diğer hata, yüzde değişimleri toplamaktır; ardışık yüzdelerin birleşik etkisi çarpılarak bulunur. Bunu görmek için bileşik yüzde değişim aracına bakabilirsin.

Uzun vadede küçük oran farkları bile büyük tutarlara dönüşür; bu yüzden yatırımda erken başlamak, oranı biraz artırmaktan çoğu zaman daha etkilidir.