Basit faiz
Kısa tanım
Basit faiz, faizin yalnızca anapara üzerinden hesaplandığı ve dönem içinde biriken faizin yeniden faize eklenmediği hesaplama yöntemidir.
Diğer adları: Düz faiz
Bir kişiye borç verdiğinde ya da parayı kısa vadeli bir hesaba yatırdığında kazandığın faiz, çoğu zaman yalnızca başlangıçtaki tutar üzerinden hesaplanır. Bu yönteme basit faiz denir. Faiz tutarı süre boyunca anaparaya eklenmez; bu yüzden her dönem aynı miktarda faiz işler.
Formülü
Basit faiz şu bağıntıyla bulunur: Faiz = Anapara × Yıllık faiz oranı × Süre (yıl). Süre ay olarak verilmişse 12'ye, gün olarak verilmişse 365'e (bazı bankacılık işlemlerinde 360'a) bölünür.
Örnek: 50.000 TL'yi yıllık %40 basit faizle 9 ay değerlendirirsen faiz 50.000 × 0,40 × 9/12 = 15.000 TL olur. Vade sonunda eline geçen toplam tutar 65.000 TL'dir. Hesabı farklı tutar ve sürelerle denemek için basit faiz hesaplama aracını kullanabilirsin.
Nerede kullanılır?
- Vadeli mevduatta tek vadelik getiri hesabı (faiz vade sonunda bir kez ödenir).
- Yasal faiz, ticari temerrüt faizi ve gecikme faizi gibi hukuki alacak hesapları.
- Kısa vadeli ticari borçlar, çek ve senet iskontosu.
Bileşik faizden farkı
Bileşik faizde her dönem kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde o da faiz kazanır. Basit faizde ise büyüme doğrusaldır: süre iki katına çıkınca faiz de tam iki katına çıkar. Tek dönem için iki yöntem aynı sonucu verir; dönem sayısı arttıkça aradaki fark büyür. Mevduatı her vade sonunda yenileyip faizi de hesapta bırakıyorsan fiilen bileşik faiz uygulanmış olur; bunu görmek için bileşik faiz hesabını yanında yapmak faydalıdır.
Dikkat edilecek noktalar
Mevduat getirisinde ilan edilen oran brüt orandır; eline geçen tutar stopaj kesildikten sonra kalandır. Güncel stopaj oranı ilgili araçta uygulanır. Ayrıca gün esaslı hesaplarda bankanın 360 mı 365 mi kullandığını kontrol etmek, küçük ama gerçek bir fark yaratır.