Vade farkı
Kısa tanım
Peşin fiyatı olan bir mal veya hizmetin ileri bir tarihte ya da taksitle ödenmesi karşılığında fiyata eklenen ek tutardır.
Diğer adları: Vadeli satış farkı, Taksit farkı
Mağazada aynı ürün için iki fiyat görürsün: peşin fiyat ve taksitli fiyat. Aradaki fark, satıcının parasını geç almasının bedelidir ve buna vade farkı denir. Ekonomik olarak bir faiz gibi çalışır; satıcı, beklediği süre boyunca o parayı başka yerde değerlendiremediği için bunu fiyata yansıtır.
Hesaplama mantığı
En basit yöntemde aylık vade farkı oranı ile ay sayısı çarpılır:
Vade farkı = Peşin fiyat × Aylık oran × Ay sayısı
Peşin fiyatı 20.000 TL olan bir ürün aylık %3 oranla 6 ay vadeye bölünürse vade farkı 20.000 × 0,03 × 6 = 3.600 TL olur; toplam ödeme 23.600 TL, aylık taksit ise yaklaşık 3.933 TL'dir. Bazı satıcılar oranı bileşik uygular; bu durumda fark biraz daha yüksek çıkar. Vade farkı hesaplama aracıyla iki yöntemi karşılaştırabilirsin.
Peşin mi, taksit mi?
Taksitli fiyatın gerçek maliyetini anlamak için vade farkını yıllık orana çevirip mevduat faizi veya enflasyonla kıyaslamak gerekir. Enflasyonun vade farkından yüksek olduğu dönemlerde taksitli almak avantajlı olabilir. Peşin mi taksit mi karşılaştırması bu kararı rakamla verir.
Muhasebe ve vergi açısından
Faturada ayrıca gösterilen vade farkı, ana malın KDV oranına tabidir ve satıcı için gelir, alıcı için finansman gideri niteliğindedir. Ödemesi geciken müşteriye sonradan kesilen vade farkı faturası da aynı mantıkla düzenlenir. Sık karıştırılan gecikme faizi ise önceden anlaşılmamış, ödeme günü geçtikten sonra işleyen bir bedeldir; vade farkı ise satış anında bilinir.