İşletme sermayesi
Kısa tanım
Bir işletmenin dönen varlıklarından kısa vadeli yükümlülükleri çıkarıldığında kalan tutardır; günlük faaliyetleri sürdürmek için elde kalan kısa vadeli kaynağı gösterir.
Diğer adları: Net işletme sermayesi, Çalışma sermayesi
Bir şirket kâr ediyor görünürken bile maaş günü kasasında para bulamayabilir. Bu durumun arkasında çoğu zaman işletme sermayesi sıkışıklığı vardır. Kavram, stok, alacak ve nakit gibi bir yıl içinde paraya dönecek varlıkların, yine bir yıl içinde ödenecek borçları ne kadar karşıladığını ölçer.
Formül
Net işletme sermayesi = Dönen varlıklar − Kısa vadeli yükümlülükler
Muhasebede dönen varlıkların toplamına bazen brüt işletme sermayesi de denir; analizde asıl bakılan net tutardır.
Örnek: Dönen varlıkların 500.000 TL, kısa vadeli borçların 300.000 TL olsun. Net işletme sermayesi 200.000 TL'dir. Aynı veriyle cari oran 500.000 / 300.000 ≈ 1,67 çıkar. Yıllık satışlar 2.400.000 TL ise işletme sermayesi satışların yaklaşık %8,3'ü kadardır. Bu oranları işletme sermayesi hesaplayıcısında birlikte görebilirsin.
Pozitif, negatif, sıfır
- Pozitif: Kısa vadeli borçlar dönen varlıklarla rahatça ödenebilir. Fazlası ise atıl nakit ya da şişmiş stok anlamına gelebilir.
- Negatif: Genellikle likidite riskine işaret eder. Ancak müşteriden peşin tahsil edip tedarikçiye vadeli ödeyen perakende zincirlerinde yapısal olarak negatif olabilir ve bu her zaman kötü değildir.
İşletme sermayesi ihtiyacı
Büyüyen bir şirketin stoğu ve alacakları da büyür; bu artışı finanse etmek gerekir. Alacak tahsil süresi uzadıkça ya da stok devir hızı düştükçe ihtiyaç artar. Tedarikçi vadelerini uzatmak ise ihtiyacı azaltır. Bu üç sürenin birleşimine nakit dönüşüm süresi denir.
Sık karıştırılanlar
Özsermaye ile aynı şey değildir; özsermaye ortakların işletmedeki toplam payıdır, işletme sermayesi ise yalnızca kısa vadeli bir dengeyi gösterir. Likiditeyi daha sıkı ölçmek istersen stokları dışarıda bırakan asit-test oranına cari oran ve asit-test aracıyla bakabilirsin.