Stok devir hızı

İki market aynı ciroyu yapıyor olabilir; ama birinin depoda üç aylık, diğerinin iki haftalık malı varsa ikincisi sermayesini çok daha verimli kullanıyordur. Bu farkı ölçen göstergeye stok devir hızı denir. Değer yükseldikçe stoklar rafta daha az bekler, nakit daha hızlı döner.

Formül

Stok devir hızı = Satılan malın maliyeti / Ortalama stok

Ortalama stok = (Dönem başı stok + Dönem sonu stok) / 2

Stoklar maliyet bedeliyle izlendiği için pay kısmında da satış tutarı değil, satılan malın maliyeti kullanılır. Satış tutarıyla hesaplanırsa oran kâr marjı kadar şişer.

Örnek

Bir işletmenin yıllık satılan malın maliyeti 1.200.000 TL, dönem başı stoku 250.000 TL, dönem sonu stoku 350.000 TL olsun. Ortalama stok 300.000 TL, stok devir hızı 1.200.000 / 300.000 = 4 olur. Bu, stokun yılda dört kez yenilendiğini gösterir. Stokun ortalama kaç gün beklediği 365 / 4 ≈ 91 günle bulunur. Kendi verilerinle hesap için stok devir hızı aracını, gün cinsinden görmek için stok gün sayısı aracını kullanabilirsin.

Yüksek mi iyi, düşük mü?

Genel olarak yüksek devir verimlilik işaretidir; ancak çok yüksekse sık sık stoksuz kalınıyor ve satış kaçırılıyor olabilir. Düşük devir ise eskiyen, modası geçen veya bozulan mal riskini ve depolama maliyetini artırır. Oranı sektör içinde karşılaştırmak gerekir: taze gıda satan bir işletme ile mobilya satan bir işletmenin normal devir hızları çok farklıdır.

Nakit döngüsündeki yeri

Stokta bekleme süresi, alacak tahsil süresiyle toplanıp borç ödeme süresi çıkarıldığında nakit dönüşüm süresi elde edilir. Bu süre kısaldıkça işletmenin ihtiyaç duyduğu işletme sermayesi azalır; bütün tabloyu nakit dönüşüm süresi hesabıyla görebilirsin. Stok değerlemesinde FIFO veya ağırlıklı ortalama gibi yöntem seçimi de satılan malın maliyetini ve dolayısıyla devir hızını etkiler.