Güvenlik stoğu

Bir ürünün günlük satışı her gün aynı olsaydı ve tedarikçi her siparişi tam söz verdiği günde getirseydi depoda fazladan ürün tutmana gerek kalmazdı. Gerçekte ikisi de oynar. Güvenlik stoğu, bu belirsizlik nedeniyle raflar boşalmasın diye tutulan tampondur.

Temel formül

Talep dalgalı, tedarik süresi sabit kabul edildiğinde:

Güvenlik stoğu = Z × σ(talep) × √(tedarik süresi)

Z, hedeflenen hizmet düzeyine karşılık gelen katsayıdır: yüzde 90 için yaklaşık 1,28, yüzde 95 için 1,65, yüzde 99 için 2,33.

Örnek

Günlük satışın standart sapması 20 adet, tedarik süresi 9 gün ve hedef hizmet düzeyi yüzde 95 olsun. Güvenlik stoğu 1,65 × 20 × √9 = 1,65 × 20 × 3 = 99 adet. Hizmet düzeyini yüzde 99'a çıkarırsan stok 2,33 × 60 ≈ 140 adede yükselir. Farklı senaryoları güvenlik stoğu hesaplama aracıyla karşılaştırabilirsin.

Yeniden sipariş noktasıyla ilişkisi

Güvenlik stoğu tek başına sipariş zamanını söylemez; yeniden sipariş noktasının bir bileşenidir:

Yeniden sipariş noktası = Ortalama günlük talep × tedarik süresi + güvenlik stoğu

Stok bu seviyeye indiğinde sipariş verilir. Hesabın bu kısmını yeniden sipariş noktası aracında yapabilirsin.

Dengeyi kurmak

• Fazla güvenlik stoğu depolama maliyetini, bağlanan sermayeyi ve bozulma riskini artırır.
• Az güvenlik stoğu satış kaybına ve müşteri memnuniyetsizliğine yol açar.
• Tedarik süresi de dalgalıysa formüle bu dalgalanmayı da katan genişletilmiş sürüm kullanılmalıdır.

Hızlı dönen, kâr marjı yüksek ürünlerde hizmet düzeyini yüksek tutmak; yavaş dönen ürünlerde ise daha düşük tutmak yaygın bir yaklaşımdır.