Üretim maliyeti

Bir atölyede masa, bir fabrikada konserve ya da bir mutfakta pasta üretilirken ortaya çıkan maliyetin tamamı aynı mantıkla hesaplanır. Maliyet muhasebesi bunu üç ana kalemde toplar.

Üç ana kalem

• Direkt ilk madde ve malzeme: Ürünün yapısına doğrudan giren ve ürüne kolayca yüklenebilen malzeme; masada ahşap, konservede sebze ve kutu.
• Direkt işçilik: Doğrudan üretimde çalışanların ücret ve yan giderleri.
• Genel üretim giderleri: Ürüne doğrudan yüklenemeyen fabrika giderleri; enerji, kira, makine amortismanı, bakım, ustabaşı ücreti, yardımcı malzeme.

Direkt madde ile direkt işçiliğin toplamına ilk madde dışı ana maliyet, direkt işçilik ile genel üretim giderlerinin toplamına ise dönüştürme maliyeti denir. Pazarlama, yönetim ve finansman giderleri üretim maliyetine girmez; dönem gideri olarak izlenir.

Birim maliyet örneği

Bir ayda 2.000 adet ürün üreten bir işletmenin direkt madde gideri 300.000 TL, direkt işçiliği 180.000 TL, genel üretim gideri 120.000 TL olsun. Toplam üretim maliyeti 600.000 TL, birim maliyet 300 TL'dir. Genel üretim giderlerinin çoğu sabit olduğu için üretim 3.000 adede çıktığında birim maliyet düşer; bu ölçek etkisi fiyatlamada önemlidir. Kendi kalemlerinle üretim maliyeti hesaplamasını yapabilirsin.

Birim maliyet bulunduktan sonra hedef kâr marjıyla satış fiyatı belirlenir; bu adım için ürün satış fiyatı belirleme aracı uygundur. Sabit ve değişken giderler ayrıldığında kaç adet satınca zarardan çıkacağını da başabaş noktası hesabı gösterir. Genel üretim giderlerinin ürünlere hangi anahtarla (makine saati, işçilik saati) dağıtıldığı, çok ürünlü işletmelerde sonucu belirgin biçimde değiştirebilir.