Anyon açığı
Kısa tanım
Anyon açığı, kandaki ölçülen başlıca katyonlarla anyonlar arasındaki farktır; metabolik asidozun nedenini ayırt etmede kullanılan bir laboratuvar hesabıdır.
Diğer adları: Anyon gap, Anion gap
Kanda pozitif ve negatif yüklü iyonlar her zaman dengededir. Ancak rutin testte bütün iyonlar ölçülmez; sodyum, klor ve bikarbonat ölçülür, albümin, fosfat ve organik asitler gibi anyonlar ise hesaba girmez. Ölçülen katyonlarla ölçülen anyonlar arasındaki bu görünür farka anyon açığı denir.
Formül
Anyon açığı = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻)
Bazı laboratuvarlar potasyumu da ekler: (Na⁺ + K⁺) − (Cl⁻ + HCO₃⁻); bu durumda referans aralığı biraz daha yüksektir.
Örnek
Sodyum 140, klor 104 ve bikarbonat 24 mEq/L ise anyon açığı 140 − (104 + 24) = 12 mEq/L'dir. Günümüz iyon seçici elektrot yöntemleriyle normal aralık çoğu laboratuvarda yaklaşık 3–12 mEq/L kabul edilir; eski yöntemlere dayalı kaynaklarda 8–16 gibi daha yüksek aralıklar görülür. Değerleri anyon açığı hesaplayıcısına girerek sonucu ve albümin düzeltmesini birlikte görebilirsin.
Albümin düzeltmesi
Albümin ölçülmeyen anyonların en büyüğüdür. Albümin düşükse anyon açığı olduğundan düşük çıkar ve gerçek bir asidozu gizleyebilir. Yaygın düzeltme: Düzeltilmiş AG = AG + 2,5 × (4 − Albümin g/dL). Benzer bir mantık düzeltilmiş kalsiyum hesabında da kullanılır.
Klinikte ne anlatır?
- Yüksek anyon açıklı asidoz: Laktik asidoz, diyabetik ketoasidoz, ileri böbrek yetmezliği ve metanol, etilen glikol ya da salisilat zehirlenmeleri gibi durumlarda kana ölçülmeyen asitler karışır.
- Normal anyon açıklı asidoz: Ağır ishal ya da renal tübüler asidozda bikarbonat kaybı klor artışıyla dengelenir; açık değişmez.
Dikkat
Anyon açığı tek başına tanı koydurmaz; kan gazı, klinik tablo ve diğer testlerle birlikte hekim tarafından yorumlanır. Referans aralığını mutlaka sonucun alındığı laboratuvarın raporundan kontrol et.