Nabız
Kısa tanım
Kalbin bir dakikada kaç kez attığını gösteren, atardamarlardan elle ya da cihazla ölçülebilen değerdir; birimi atım/dakikadır.
Diğer adları: Kalp atım hızı, Kalp hızı
Bileğinin iç kısmına iki parmağını koyduğunda hissettiğin ritmik vuruşlar, kalbin her kasılmasında atardamara yayılan basınç dalgasıdır. Bir dakikadaki vuruş sayısına nabız denir.
Nasıl ölçülür?
Bilekte (radyal arter) ya da boynun yan tarafında (karotis arter) 30 saniye sayıp ikiyle çarpmak pratik bir yoldur; ritim düzensizse tam bir dakika saymak daha doğrudur. Dinlenme nabzını sabah uyanınca, yataktan kalkmadan ölçmek en güvenilir sonucu verir.
Normal aralık
Sağlıklı yetişkinlerde dinlenme nabzı genellikle dakikada 60 ile 100 atım arasındadır. Düzenli dayanıklılık sporu yapanlarda 50'nin altına inebilir. Kafein, stres, ateş, susuzluk ve bazı ilaçlar nabzı yükseltir. Dinlenirken sürekli 100'ün üzerinde ya da baş dönmesiyle birlikte çok düşük nabız varsa hekime danışmak gerekir.
Egzersizde hedef nabız
Antrenman yoğunluğunu ayarlamak için önce yaklaşık maksimum nabız tahmin edilir: Maksimum nabız ≈ 220 − yaş. Daha kişisel bir yöntem olan Karvonen formülü dinlenme nabzını da hesaba katar:
Hedef nabız = (Maksimum − Dinlenme) × Yoğunluk + Dinlenme
40 yaşında, dinlenme nabzı 60 olan biri için maksimum 180'dir. %70 yoğunlukta hedef (180 − 60) × 0,70 + 60 = 144 atım/dk olur. Kendi bölgelerini hedef nabız hesaplama aracıyla çıkarabilirsin.
Nabız ve tansiyon farkı
Nabız kalbin ne sıklıkla attığını, tansiyon ise damar içindeki basıncı anlatır. Biri normalken diğeri yüksek olabilir; ikisi ayrı ayrı değerlendirilir. Tansiyon değerlerinin yorumu için tansiyon değerlendirme aracına bakabilirsin.
220 − yaş formülü bir ortalamadır; bireysel sapma dakikada 10-15 atımı bulabilir. Kalp hastalığı ya da nabzı etkileyen ilaç kullananların hedef aralığı hekimle belirlemesi gerekir.