Portföy çeşitlendirmesi

"Bütün yumurtaları aynı sepete koyma" sözü yatırım dünyasında bir formüle dönüşmüştür. Portföy çeşitlendirmesi, paranı hisse, tahvil, altın, döviz ya da farklı sektör ve ülkelere dağıtarak tek bir varlıktaki kötü gidişin tüm birikimini sarsmasını önlemeyi amaçlar.

Neden işe yarar?

Anahtar kavram korelasyondur. İki varlık her zaman birlikte yükselip düşmüyorsa, birindeki kayıp diğerindeki kazançla kısmen dengelenir. İki varlıklı bir portföyün varyansı şöyle hesaplanır:

σp² = w₁²σ₁² + w₂²σ₂² + 2·w₁·w₂·ρ·σ₁·σ₂

w ağırlıkları, σ standart sapmaları (oynaklığı), ρ ise korelasyonu gösterir.

Sayısal örnek

Her birinin yıllık oynaklığı %20 olan iki varlığa paranı yarı yarıya böldüğünü düşün. Korelasyon 1 ise portföy oynaklığı yine %20'dir; çeşitlendirme hiçbir şey kazandırmaz. Korelasyon 0 ise varyans 0,25 × 0,04 + 0,25 × 0,04 = 0,02, oynaklık √0,02 ≈ %14,1 olur. Beklenen getiri değişmeden risk belirgin biçimde düşmüştür. Kendi varlıklarınla denemek için portföy riski hesaplama aracını kullanabilirsin.

Sınırları

• Sistematik risk (faiz, kur, resesyon gibi tüm piyasayı etkileyen riskler) çeşitlendirmeyle yok edilemez; yalnızca şirkete ya da sektöre özgü risk azaltılabilir.
• Kriz dönemlerinde korelasyonlar artma eğilimindedir; normalde ayrışan varlıklar birlikte düşebilir.
• Aynı sektörden on hisse almak gerçek çeşitlendirme değildir.

Dengeyi korumak

Zamanla iyi giden varlıkların payı büyür ve portföy başlangıçtaki risk dengesinden uzaklaşır. Belirli aralıklarla hedef ağırlıklara dönmeye yeniden dengeleme denir; yeniden dengeleme aracı hangi varlıktan ne kadar alıp satman gerektiğini gösterir. Varlıklar arası ilişkiyi ölçmek için korelasyon aracına de başvurabilirsin.