Tahvil

Bir kuruma borç verdiğini ve karşılığında elinde bu alacağı kanıtlayan, başkasına satılabilen bir kağıt tuttuğunu düşün. Tahvil tam olarak budur: ihraççı belirli bir vadede anaparayı (nominal değer) geri ödemeyi, arada da kupon denilen faiz ödemeleri yapmayı taahhüt eder.

Tahvilin temel parçaları

• Nominal değer: Vade sonunda geri ödenen tutar, genellikle 100 ya da 1.000 birim.
• Kupon oranı: Nominal değer üzerinden ödenen yıllık faiz oranı.
• Vade: Anaparanın geri ödendiği tarih.
• Piyasa getirisi: Tahvilin bugün alınıp satıldığı fiyattan ima edilen getiri.

Fiyat nasıl hesaplanır?

Tahvilin adil fiyatı, gelecekteki tüm nakit akışlarının bugünkü değerlerinin toplamıdır: Fiyat = Σ Kupon/(1+r)^t + Nominal/(1+r)^n. Örneğin nominali 1.000 TL, yıllık kuponu %10 (100 TL), vadesi 2 yıl olan bir tahvilde piyasa getirisi %12 ise fiyat 100/1,12 + 1.100/1,12² ≈ 89,29 + 876,91 = 966,20 TL olur. Getiri kupon oranının üstüne çıktığı için tahvil iskontolu işlem görür. Bu hesabı farklı senaryolarla tahvil fiyatı aracında deneyebilirsin.

Türkiye'de nerede karşına çıkar?

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın ihraç ettiği devlet iç borçlanma senetleri, şirketlerin özel sektör tahvilleri ve döviz cinsinden eurobondlar en yaygın örneklerdir. Vadesi bir yıldan kısa olanlara genellikle bono denir; getirisini karşılaştırmak için hazine bonosu ve devlet tahvili getirisi hesabı kullanılır.

Dikkat edilecek noktalar

Faizler yükseldiğinde mevcut tahvillerin fiyatı düşer, faizler indiğinde yükselir; bu ters ilişki faiz riski olarak bilinir. Vadeye kadar tutarsan ihraççı temerrüde düşmediği sürece nominal değeri alırsın, ama vadeden önce satarsan piyasa fiyatından çıkarsın. Kupon gelirlerinin vergilendirmesi ihraççıya ve yatırımcı türüne göre değişir; güncel stopaj oranını ilgili araçta kontrol etmek gerekir. Hisse senedinden farkı ise tahvil sahibinin ortak değil alacaklı olmasıdır.