Peşinat
Kısa tanım
Peşinat, ev veya araç gibi büyük alımlarda bedelin krediyle karşılanmayan ve alım sırasında satıcıya ya da kendi cebinden ödenen kısmıdır.
Diğer adları: Peşin ödeme, Ön ödeme
Bir ev ya da otomobil alırken bankalar fiyatın tamamını kredilendirmez; aradaki farkı senin ödemen beklenir. Alım anında kendi kaynağınla ödediğin bu tutara peşinat denir. Peşinat büyüdükçe çekeceğin kredi, dolayısıyla ödeyeceğin toplam faiz azalır.
Hesap mantığı
Peşinat = Alım bedeli − Kullanılacak kredi. Bankanın vereceği azami kredi, kredi/değer oranı (KDO) ile sınırlanır: Azami kredi = Ekspertiz değeri × KDO. Bu oranlar konutun değerine, enerji sınıfına, aracın fiyatına ve düzenlemelere göre değişebilir; güncel sınırı ilgili araçta görebilirsin.
Örnek
3.000.000 TL'lik bir daire için banka %75 kredi veriyorsa en fazla 2.250.000 TL kredi çekebilirsin; peşinat en az 750.000 TL olur. Ayda 25.000 TL biriktirebiliyorsan, getiri hesaba katılmadan bu tutara 750.000 / 25.000 = 30 ayda ulaşırsın. Birikimini faizde ya da başka bir araçta değerlendirirsen süre kısalır, ama ev fiyatları da artabileceği için hedef sabit kalmaz. Peşinat birikim süresi aracı bu iki etkiyi birlikte hesaba katmana yardım eder.
Peşinatı büyütmenin etkisi
- Aylık taksit düşer ve kredi onayı kolaylaşır.
- Toplam faiz yükü azalır; uzun vadeli konut kredilerinde fark ciddi boyuta ulaşır.
- Ancak tüm nakdini peşinata koymak acil durum fonunu eritebilir.
Gözden kaçan masraflar
Peşinat tek nakit ihtiyacın değildir. Tapu harcı, ekspertiz ücreti, kredi tahsis masrafı, DASK ve konut sigortası, taşınma ve emlakçı komisyonu da alım sırasında ödenir. Bütçeni planlarken bunları da hesaba kat. Kredi tutarı netleştiğinde aylık taksiti konut kredisi hesaplama aracıyla görebilir, kredi/değer oranının sınırlarını da KDO aracıyla kontrol edebilirsin.