Fiyat esnekliği
Kısa tanım
Bir ürünün fiyatındaki yüzde değişimin, talep edilen miktarda kaç yüzde değişime yol açtığını ölçen ekonomik göstergedir.
Diğer adları: Talebin fiyat esnekliği, Fiyat elastikiyeti
Bir kafede kahveye %10 zam yaptığında satışların %2 mi yoksa %20 mi düşeceği, cironun artıp azalacağını belirler. Talebin fiyat esnekliği, müşterilerin fiyata ne kadar duyarlı olduğunu tek bir sayıyla anlatır.
Formül
E = Miktardaki % değişim / Fiyattaki % değişim
Talep kanunu nedeniyle sonuç genellikle negatiftir; yorumlamada mutlak değere bakılır. İki nokta arasında daha tutarlı sonuç için ark (orta nokta) yöntemi kullanılır: yüzde değişimler başlangıç değerine değil, iki değerin ortalamasına göre hesaplanır.
Örnek
Fiyat 100 TL'den 110 TL'ye çıkınca satış 1.000 adetten 850 adede iniyor. Ark yöntemiyle miktar değişimi −150 / 925 ≈ −%16,2, fiyat değişimi 10 / 105 ≈ %9,5; esneklik yaklaşık −1,70 olur. Ciro 100.000 TL'den 93.500 TL'ye düşmüştür. Kendi verilerinle fiyat esnekliği hesaplamasını yapabilirsin.
Nasıl yorumlanır?
- |E| > 1, esnek talep: Zam ciroyu düşürür, indirim artırır.
- |E| < 1, inelastik talep: Zam ciroyu artırır; ekmek, ilaç ve akaryakıt gibi zorunlu ürünler bu gruptadır.
- |E| = 1, birim esnek: Fiyat değişse de ciro sabit kalır.
Esnekliği ne belirler?
Ürünün ikamesinin bol olması, bütçede büyük yer tutması ve tüketicinin uyum sağlamak için zamanı olması esnekliği artırır. Aynı ürün kısa dönemde inelastik, uzun dönemde daha esnek olabilir.
Dikkat
Esneklik fiyat aralığına göre değişir; bir zam denemesinden çıkan sonucu çok farklı fiyatlara genellemek yanıltıcıdır. Talepteki değişim mevsim, rakip kampanyası gibi başka nedenlerden de kaynaklanabilir. Bir zammın kâra etkisini toplu görmek istersen fiyat artışı etkisi aracına bakabilirsin.