Elektron dizilimi
Kısa tanım
Bir atomdaki elektronların enerji düzeylerine ve orbitallere hangi sırayla, kaçar tane yerleştiğini gösteren gösterimdir.
Diğer adları: Elektron konfigürasyonu, Elektron dağılımı
Bir elementin kimyasal davranışını büyük ölçüde en dıştaki elektronları belirler. Elektron dizilimi, elektronların çekirdeğin çevresindeki orbitallere nasıl yerleştiğini yazmanın standart yoludur ve periyodik tablonun düzeninin de temelidir.
Yerleşim kuralları
- Aufbau ilkesi: Elektronlar önce en düşük enerjili orbitale yerleşir. Sıra: 1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s, 4f, 5d…
- Pauli ilkesi: Bir orbitalde zıt spinli en fazla iki elektron bulunur. Bu yüzden s alt kabuğu 2, p 6, d 10, f 14 elektron alır.
- Hund kuralı: Eş enerjili orbitallere elektronlar önce tek tek, aynı spinle yerleşir.
Örnekler
Sodyum (11): 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹. Dış kabukta tek elektron vardır; bu yüzden sodyum bu elektronu kolayca verir ve +1 yüklü iyon oluşturur.
Demir (26): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d⁶ ya da soy gaz kısaltmasıyla [Ar] 4s² 3d⁶. Herhangi bir elementin dizilimini elektron dizilimi aracında görebilirsin.
İstisnalar
Krom ve bakır gibi bazı elementler, yarı dolu ya da tam dolu d alt kabuğunun ek kararlılığı nedeniyle beklenen sıradan sapar: krom [Ar] 4s¹ 3d⁵, bakır [Ar] 4s¹ 3d¹⁰ dizilimine sahiptir. Sınavlarda bu iki istisna sık sorulur.
Periyodik tabloyla bağlantısı
Son elektronun girdiği alt kabuk elementin bloğunu (s, p, d, f), en yüksek enerji düzeyi periyodunu, değerlik elektron sayısı ise ana grup elementlerinde grubunu gösterir. Bu ilişkileri periyodik tablo üzerinde inceleyebilirsin. İyonların diziliminde, katyon oluşurken elektronlar önce en yüksek baş kuantum sayılı kabuktan, yani geçiş metallerinde 4s'den ayrılır.